| Kırmancıki |
Türkçe |
| amal: | |
| axa: | |
| baran: | |
| bardağ: | |
| baxçe: | |
| benzin: | |
| bepup | |
| bîe ro ( ça nîa kena- tu bîerowa çıka) | |
| bîebext (bîebext- bîebextiyede sono) | |
| boğaz: | |
| boli: | |
| bom (mordemo bom) bome | |
| ca nediyo (hona lınga xore ca nidiyo) | |
| ceb (mı ke ceve xora vete musnaracı- gelema mı guete rema) | |
| cirıte (astor sereke cırıte erzene bıra bıra) | |
| coky (hata amayme cor ke coke ma şikay 2)cokane xore dane: | |
| nane: | |
| pakete: | |
| poz: | |
| rampa: | |
| rejim: | |
| resmi: | |
| sayfa: | |
| sergovend: | |
| simsar: | |
| şex: | |
| şiland: | |
| şilte: | |
| şirit: | |
| şis: | |
| tebaa: | |
| teneke: | |
| tepe: | |
| tesadüf: | |
| tesbit kerdene: | |
| tesisat: | |
| topal: | |
| tornavida: | |
| zembül: | |
| zeyiye: | |
| zift: | |
| zil: | |
| sala deşt: | avuç içi- aya |
| say biane: | -den sayılmak- -ye dahil olmak |
| sene-senen: | ? |
| sılope: | ? (dılope-dılope biyo sılope) |
| pîero vışıyaane: | ? (tersura zere xu vışıyo pîero) |
| qal: | … ile ilgili konuşmak |
| bez: | …. yönüne bakan arazi |
| cıra bırnaane: | ….den koparmak- …den kesmek |
| caa …. guretene: | …nin yerini almak |
| wele: | ( made welw senıka- hefa- yinu sermeke) |
| düldüle: | (astora oli) |
| bandıra | (bandıra sar niwazeme) hakimiyet-egemenlik (bandırma) |
| zundaane: | (cane her kez zun da- astore hewlra jede xıldano) |
| mılesen: ? | (ça mılesen kena bao) |
| qızdan: ? | (deleke qızdane biyei ktik xelebra yene) |
| hene: | (dest paa xu heney kerde neqesne) |
| çalım bilim: | (deyim) havasından geçilmemek |
| camo wes tey niverdaybi: | (deyim) O kadar kötü dövmüşlerdi ki- sağlam yeri kalmamıştı. |
| dike: | (dikam hala niade kamo?) |
| zerdık: | (ewlad zerdıko- torn dendıka) |
| aare | (f) ona |
| gılam: | (gılam hal yamano) |
| eskera: | (her çiyemı eskerawo) |
| heqe: | (herkes gereke haqa xu bicero) |
| texeliyaane: | (kamke qefeliyo bıtexeliyo) |
| roza sıpiye: | (ma cori roza sıpıye nidiye) |
| qesey kotene: | (ma nune xu werd- pize xu kerd mırd- ora tepak kotme qesu) |
| dîes: | (mal vere desura topke) |
| kav kerdene: ? | (mı kav nikerd- sıma niya zalıme) |
| kela: | (mılete make şi jaru ser sıfte kela xu bırneno) |
| tolıke: | (muriya hewle tolıkede beliya) |
| tayfa: | (o ra tepa tayfa dinu heta eskerane Tırkura kişina) |
| purezıne:? | (purezıne de axue nivındena) |
| qaxy: ? | (qax girenay- xosav sımıte) |
| qazık: ? | (qazık bıce şime auğe) |
| inqrar: ? | (sodır iqrar u imano- sonde tozu dumana) |
| taviv: | (taviv ra vaze çı cıre dermano) |
| xırabe: | (te de kerde xırabe) |
| werte serure şiyane: | (tı kamıla- tı şiya werte serure) |
| qır kerdene: ? | (vano: aqıl daru dersimde na qırkere) |
| wertera vind kerdene : | (vato: dersim wertera vind kere) |
| koz: ? | (voroko hewl kozde beliyo) |
| hurdi hurdi:? | (wunca hin hur hurdi huyino) |
| bawo: | 2)~.gori: yaşca küçüğe şevkat dolu hitap-~.gurban: kurban olduğum anlamında sevgi ifadesi |
| bare: | 8 kod |
| eceba: | acaba |
| ecele: | acele- ~.kerdene: acele etmek |
| dez: | acı- dezaane: acımak |
| qoq: | acımtırak- ekşi boğucu (na muriye jede qoqa niwerina) |
| vîesan: adene: | aç- ~.iye: açlık- ~.biyaane: acıkmak- ~.mendene: aç kalmak- ~.verdaane: aç bırakmak |
| salıxdaane: | açıklamak- göstermek- tavsiye etmek- anlatmak- izah etmek |
| rabiaane: | açılmak |
| adamaqıli | adamakıllı |
| game: | adım |
| dare: | ağaç |
| kerm: | ağaç kurdu- kurtçuk- ~.ezin: kurtlu |
| darık: | ağaç-tahta parçası |
| sarbıne: | ağaçların yere eğilen dallarını yukarıda tutmaya yarayan destek çubuk |
| dar ü ber: | ağaçlıklı- ormanlı- 2)dağ taş |
| darîen: | ağaçtan yapılmış olan |
| fek vırnaane: | ağız değiştirmek- tavır değiştirmek- vazgeçmek |
| qılawun: | ağızlık |
| berbis: | ağlamak |
| berb: | ağlamak ~-is: |
| fer puro gınaane: | ağzı içine düşmek |
| fek pîera ministene: | ağzı kapanmamak- çok konuşmak |
| fek peser niâmaane: | ağzı kapanmamak- hiç susmamak |
| fek wuskbiane: | ağzı kurumak |
| ehlaq: | ahlak |
| baqıl: | akıllı- ~-en: akıllılık |
| xısım: | akraba- hısım |
| sond: | akşam |
| samy: | akşam yemeği |
| de ha: | al sana- buyur bakalım (şimdi ne olacak? anlamında) |
| belek: | alaca renkli- karışık renkli- ~.ın: alacalı |
| eleqa: | alaka |
| meydan: | alan- meydan |
| hacety: | alet edavat- araç- 2)ihtiyaç |
| çıralığ: | Alevilerde pire-dede’ye verilen maddi değer |
| musaa: | alışmış olan- 2)öğrenmiş olan |
| heq: | Allah- tanrı- ~.kena: Allah aşkına!- ~-o: tanrım! (dilek veya dua için) |
| emre haq: | Allahın emri |
| bınîen: | alttaki |
| sate: | an |
| fam kerdene: | anlamak- akıl etmek- anlayış |
| borayis- boraane: | anlaşılmaz bir şekilde alabildiğine bağırmak- haykırmak 2)inek öküz gibi hayvanların sesi |
| daa: | anne- 2)büyükanne |
| xafılde: | ansızın- aniden- haberi olmadan |
| saa kerdene: | aramak- yoklamak |
| darde biyaane: | asılmak- 2)darda olmak- zorda olmak |
| ekser: | asker 2)~.en: askerlik |
| war: | aşağı- alt |
| kabok: | aşık kemiği |
| esq: | aşk- ~.dekewtene: heveslenmek- istekli olmak |
| gaz: | at eşek türü hayvanın ısırması- ~.kerdene:? |
| qese verenu: | atasözleri |
| je adir: | ateş gibi |
| we kerdene: | ateş yakmak |
| adır’cı kutayis- adır’cı kotene | ateşler içinde yanmak |
| rewan: | atın dört nala koşuşu- rahvan |
| süvari: | atlı asker- süvari |
| estene: | atmak- yalan uydurmak |
| seyd: | av- ~.kar: avcı |
| soxte: | avare |
| evare: | avare- boş gezenin boş kalfası- aylak |
| puro gınaane: | ayağına gitmek |
| simond: | ayakkabı veya çarık bağı |
| sewle: | aydınlık |
| hes/hese: | ayı 2)~.be: sus! Kapa çeneni! |
| maaş: | aylık- maaş |
| do: | ayran |
| pi: | baba |
| bestaa: | bağlı- bağlanmış olan |
| behriya: | bahriye- deniz askeri- denizci |
| dukan: | bakkal- ~.ci: kasiyer- bakkal v.s. küçük işletme sahibi |
| hemgen: | bal- mîesa.~: bal arısı |
| saq: | baldır (aqıl sarede- taqat saqudero) |
| baldız: | baldız |
| belgem: | balgam |
| mose: | balık- ~.ber: balıkçı (tâa ağue kene qılerın- tâa mosecene) |
| balıg: | balık- 2)arı evi |
| balqon: | balkon |
| balon: | balon |
| sıma pışt bıde mı! : | bana arka çıkın- destek olun |
| were ardene: | barıştırmak- arasını bulmak |
| bale: | bari- hiç olmazsa |
| çogane: | baston- asa |
| saredez: | baş belası- baş ağrısı- ~.naane: başını ağrıtmak- başını şişirmek- üzmek |
| hire şiyaane: | baş dönmesi |
| leçege | baş örtüsü |
| sare: baş- kafa- ~.bırnaane: | baş- kafa- ~.bırnaane: kafasını kesmek- ~.wedardaane: başkaldırmak |
| basçawuş: | başçavuş |
| sareqot: | başı açık- çıplak kafalı |
| sare sıkıte: | başı kırık- 2)ucu kırık |
| sarepiştaa: | başı sarılı- başı örtülü |
| salmeki: | başıboş- rastgele- ~.feteliyaane: başıboş gezmek |
| sere mı ser: | başım üstüne- hay hay- tabii ki |
| sare ser amaane: | başına gelmek-(başa gelen genellikle olumsuzdur) |
| sare xu werdene: | başına iş açmak- başını belaya sokmak- kendini harcamak- hayatını mahvetmek |
| sare xu beerz kerdene: | başını kaldırmak- baş kaldırmak- 2)kısmen rahatlamak- fırsat bulmak |
| sare xu xu ver naane: | başını önüne eğmek |
| sare xu ronaane: | başını yastığa koymak- ukykuya hazırlanmak- 2)ölmek |
| sare xu şutene: | başını/saçını yıkamak- banyo yapmak |
| çiyena: | başka bir şey daha |
| caena: | başka bir yer daha |
| çapane: | başparmak ile işaret parmağı arasındaki uzunluk |
| berzın: | başucu- yastık dayamak için hazırlanan başucundaki yükselti |
| pede şiyaane: | batmak- gömülmek- 2 akıp dışarıya sızmak |
| gegane: | bazen- arasıra- zaman zaman |
| tayine: | bazılarını |
| mırad: ? | be mırad- ebe mırad |
| beg: | beğ- bey |
| begam biyaane: | beğenmek |
| bele: | bel- bir tür kürek |
| miyane: | bel- sırt |
| safe: | bele bağlanan şal |
| belediya: | belediye |
| belıka: | belki |
| viry: | bellek- hafıza |
| mı: | ben |
| bend: | bent- set- duvar |
| berat: | beraat- ~.biyaane: beraat etmek |
| berbat: | berbat- kötü |
| berdoş: | berduş- avare |
| bereket: | bereket |
| qelew: | besili- şişmen- dolgun |
| weyiye kerdene: | beslemek- bakmak- korumak |
| bısımlay: | besmelenin kısaltılmışı |
| besıge: | beşik |
| derguse: | beşik |
| sıpîe: | beyaz |
| sıpîe kerdene: | beyaz görünmek- beyazlatmak |
| sıpîe: | beyaz- ~.la: beyazlar giymiş olan- beyazlı |
| qır: | beyazımsı- kır |
| sıpîe biyaane: | beyazlaşmak |
| mezg: | beyin |
| bezırgan: | bezirgan- tacir |
| bîezar (domane xu je ine bezar u bezon memaze diye) -.biyaaze: | bıkmak |
| xart: | bileği |
| zot kerdene: | bileylemek |
| mırcone: | bilezik |
| malimat: | bilgi- malumat |
| zantene: | bilmek |
| wulle: | bilmem ki- acaba- emin olunmayan |
| hazar: | bin |
| fısa heşy: | bir çeşit zehirli mantar |
| çüte: | bir çift (na raa ke şine suke xore çüte postalu bicer) |
| tewraniye: | bir hastalık ? |
| reyi: | bir kez- bir sefer- bir defa |
| şınık: | bir ölçü birimi |
| çiye: | bir şey |
| heto zura: | bir taraftan- bir açıdan |
| qiza: | bir tür kuş |
| dalık: | bir tür ormanlık |
| keska: | bir tür yemek |
| qayğane: | bir tür yemek |
| sere: | bir yıl |
| hebena: | biraz daha |
| pîesero üst üste- topluca- ~.gınaane: | birbiri üzerine düşmek |
| jübin restene: | birbirine yetişmek |
| jübin diyaane: | birbirini görmek- görüşmek 2)birbirini anlamak- anlaşmak |
| jübin werdene: | birbirini yemek- birbiriyle didişmek |
| kelaz: | birden fazla “gaya” gelmiş inek (manga kelaze boxu verdera) |
| xozan: | birkaç yıl üst üste ekilmemiş olan arazi |
| jü biyaane: | birleşmek- bir olmak- tek olamk- eşit olmak (bere püro jü bime) |
| xelesnaane: | bitirmek- kurtarmak |
| qedeneane: | bitirmek- tüketmek |
| kalax: | bitkin- zayıf |
| ma: | biz |
| qırtıke: | boğaz |
| xenekiane: | boğulmak |
| derya: | bol- çokça (venga dinubek gost deyraro) |
| moreke: | boncuk |
| çı sare tu bıdazni: | boşuna başını ağrıtmayayım- kısa keseyim anlamında |
| qelafet: | boy-pos- vücut |
| kol: | boynuzsuz |
| börege: | börek |
| xıtame na asdeme: | bu ayın sonunda |
| meyande: | bu durumda |
| na raa: | bu kez- bu sefer- şimdilik |
| nah et: | bu yan- bu taraf |
| naver: | bu yan- bu taraf |
| hewr: | bulut |
| kemer damiş nibeno: | buna taş/demir dayanmaz |
| ifka: | burası- bura |
| burği: | burgu |
| fırne: | burun (hayvanlar için kullanılır) 2)kızgınlık anında insanlar için kullanılır |
| tadaa: | bükülü- burulu- çevrili |
| xaşiye: | büyük çuval |
| gırs: | büyük- ~.be: çok yaşa- büyüyesin |
| hediry: | can sıkıntısız olma durumu |
| cane: canan | canan |
| caketı: | ceket |
| cebxane: | cephane |
| çiv çiv: | cıvıltı- kuş sesi |
| cigere: | ciger |
| xebis: | cimri |
| bımbarekı: | cin- iyi saatte olsunlar |
| yene: | Cuma günü |
| çadıre: | çadır |
| çakal: | çakal |
| çaxıl: | çakıl |
| çaxmax: | çakmak |
| kemera çaxmax: | çakmak taşı |
| çali çarpi: | çalı çırpı |
| tıra çarnaane: | çalkalamak |
| tırtene: | çalmak- aşırmak- hırsızlık |
| çame: | çam ağacı |
| çamur: | çamur- ~-ın: çamurlu |
| çante: | çanta |
| çap: | çap (çape na hegay çıxaşiyo bao…) |
| çerx: | çark (su xızır pasa su- raa xora su- çerxe tuk roze şikino) |
| çarsef: | çarşaf |
| peqeşiane: | çatlamak |
| çatmıs kerdene: | çatmak |
| çewdere: | çavdar |
| çay: | çaydanlık- 2)xane: çayhane |
| çayıre: | çayır |
| wuncıyaane: | çekilmek- çekilip gitmek |
| çigıte: | çekirdek |
| kerden: | çektirilen eziyetler (derdo derdo kerden ke yene mi vir) |
| çeltug: | çeltik |
| çene: | çene |
| çengel: | çengel- kanca |
| çerçeve: | çerçeve |
| çerez: | çerez |
| Çerkez: | Çerkez |
| heni: | çeşme- kaynak |
| çete: | çete |
| qapande biyaane: | çevrili olmak |
| çığır: | çığır- kar patikası- ~.rakerdene: çığır açmak |
| çırağ: | çırak- ~-en: çıraklık |
| asıq: | Çingene- gezgin çalgıcı- ~-en: çingenelik- dilencilik |
| şüane: | çoban- ~.nen: çobanlık |
| zafîery: | çoğunlukla |
| isot: | çok acı- 2)asit |
| geste merdene: | çok acıkmak |
| zav jeç: | çoluk çocuk |
| puçık: | çorap |
| çop: | çöp- ~-çi: çöp toplayan kişi- çöpçü |
| çale: | çukur |
| çımke: | çünkü |
| çıke: | çünkü (çıke ma cıra dowa nivato) |
| ko: | dağ |
| dayira: | daire- resmi makam- ofis |
| dega: | dakika |
| teng: | daraltmak |
| darbe puro gınaane: | darbe almak |
| darbe puro daane: | darbe vurmak- birine kötü bir şey yapmak |
| pîe werdene: | dayak yemek |
| sanaane: | dayamak |
| xal: | dayı |
| xalceniye: | dayı karısı- yenge |
| semt: | değerli- münevver- ince- yakışıklı- iyi- güzel |
| gınaane: | değmek- isabet etmek |
| ra nıka: | den beri |
| xori: | derin- ~.yen: derinlik |
| derman: | derman- ilaç- çare |
| hetre amaane: | desteklemek üzere yanına gelmek |
| dev: | dev |
| deva: | deve |
| dîemdaane: | devirmek |
| devriya: | devriye |
| nîe werd-nîe kerd: | deyim- hiçbirşey yapamadan gitti- hmen ölüverdi |
| lewe xu gıt kerdene: | dilini ısırmak |
| fetva: | dini emir |
| xu gosra kerdene: | dinleyip aklında tutmak- kulağına küpe yapmak |
| bîedin u be’iman: | dinsiz- imansız- gaddar |
| bîebın: | dipsiz |
| direge: | direk |
| gurze: | dişi köpek |
| lal: | dlsiz- 2)kekeme- ~.biyaane: dilsiz olmak- konuşamamak |
| bi nîe bi: | doğar doğmaz- olur olmaz- 2)olsun olmasın 3)rastgele |
| gınaane: | dokunmak |
| de kerdene: | doldurmak |
| torge: | dolu (yağış) |
| cemediyaane: | donmak- buz tutmak ( serde cemediyayme: soğuktan donduk) |
| fekra: | dopdolu- ağzına kadar- tıka basa- 2)ezbere- 3)ağızdan |
| dost: | dost |
| rısnaane: | dökmek |
| rokerdene: | dökmek- boşaltmak |
| rışnaane: | dökülmek |
| çarlet: | dördüz |
| çarhet: | dört taraf- etraf |
| dü: | duman |
| dara tüye: | dut ağacı |
| dîes: | duvar |
| hesneane: | duymak |
| gocage: | düğme |
| male dina: | dünya malı |
| ware daane: | dürmek- yere düşürmek |
| dürist: | dürüst- adil |
| dısmen: | düşman- ~-en:düşmanlık |
| turo amaane: | düşmek- 2)akarak gelmek |
| nizam intizam: | düzen |
| ecel: | ecel |
| eczexane: | eczane |
| efendi: | efendi |
| ezke ezne: | eğer ben bensem (böbürlenmek üzere kullanılır) |
| çewt biyaane: | eğilmek |
| xeceliyaane: | eğlendirmek- meşgul etmek |
| xozan: | ekilmemiş tarla |
| bındestiye: | el altında olmak- özgür olmamak- egemenlik altında olmak- ezilmek- ezilmişlik |
| dest be dest: | el ele |
| destdal: | eli boş |
| çıke desteber ama: | elinden geldiği kadar- elinden geldiğince |
| destra naane- dest kerdene: | eline tutuşturmak- eline vermek |
| saa: | elma |
| emanet: | emanet |
| emir quli: | emir kulu |
| gedik: | engel- 2)tepe sırtı |
| xefiye: | erkek hafiye- casus |
| bıra: | erkek kardeş- ~.en: kardeşlik- dostluk |
| bıraçena: | erkek kardeşin kızı- yeğen |
| camerdenra kotene: | erkekliğini kaybetmek- iktidarsızlaşmak |
| rew: | erken- çabuk- ~.herey: ergeç- ~.ra: erkenden- çoktan beri- ~.rew: erken erken |
| Erzurum: | Erzurum |
| hîesir: | esir |
| haval: | eş- arkadaş- yoldaş- 2)yaşıt |
| her: | eşek |
| sare her: | eşek kafalı- koca kafalı |
| beygir: | eşek- beygir ~-e: dişi eşek |
| sorbıke: | et suyu |
| dorme: | etraf- çevre- ~.guretene:çevesini sarmak- kuşatmak |
| çe: | ev- hane |
| hiya: | evet |
| sermiyan- yönetici- sorumlu- ~.çeyi: | evin büyüğü- idarecisi |
| evliya: | evliya |
| evraq: | evrak- belge |
| fabirka: | fabrika |
| falaqa: | falaka |
| fereza: | faraza |
| mere: | fare- sıçan |
| ferq: | fark- başkalık- ~.kerdene: farkında olmak- ayrımında olmak- görebilmek |
| ferz: | farz- ~.(be)kerdene: farzetmek- varsaymak- sanki |
| felaket: | felaket- ~.sare ser amaane: başına felaket gelmek |
| rabojiyaa: | felç olmuş |
| felek: | felek |
| fen: | fen |
| ferman vera kerdene: | fermanını boynuna asmak- ölüm kararını boynuna asmak |
| fase: | fes |
| fıçıye: | fıçı |
| fırad: | Fırat |
| fırıne: | fırın- ekmek fırını |
| fırınci: | fırıncı |
| mezal: | fırsat (sare waa dezeno nidano mezaliye) |
| fırtıne: | fırtına |
| fıtıq: | fıtık |
| filan: | filan- ~.bevan: falan filan- falanca- ~.kes: falan kişi |
| fincane: | fincan |
| firar: | firar etmek |
| fıstan | fistan |
| hepırmıs kerdene: | formunu bozmak- deforme etmek |
| qaraz: | garaj- araba park yeri- 2)hırs- kin- düşmanlık- kızgınlık |
| qardiyan: | gardiyan |
| qazata: | gazete |
| geber!: | geber! |
| sewroz: | gece gündüz- devamlı- sürekli |
| sera parîene: | geçen yıl |
| vîer en ora: | geçmek (tene waxtke vîer eno ra…) |
| evveliyat: | geçmiş- evveliyat |
| amaoğ: | gelen (m) 2. ~-e : gelen 3. gelecek olanlar 4. gelmeye yatkın |
| gem: | gem- ~.kerdene: gem vurmak- gemlemek |
| peyser verdaane: | geri bırakmak |
| peyser mendene: | geri kalmak |
| gewen: | geven |
| gone: | geven |
| gewsek: | gevşek |
| sıst: | gevşek- 2)yoksul- ~ek: gevşekçe- ~.ek biyaane:gevşemek- ~.kerdene: gevşetmek- ~.o: gevşek- beceriksiz (sıfat) |
| je | gibi |
| zeno ze: | gibi (benzeterek) (m) |
| çalxane: | girdap |
| ver nezeliane: | girişmek |
| çeki: | giyecek |
| xu tîer apistene: | giyinmek |
| pıra guretene: | giyinmek- dadanmak- musallat olmak |
| gol: | gol |
| meske: | göbek (mecazi) |
| nak: | göbek- ~.birnaane: göbeğini kesmek |
| goçe: | göç |
| şene: | göğüs |
| gole: | göl |
| vinitene: | görmek |
| diyaane: | görmek- bulmak 2)~.amaane: görülmek- bulunmak |
| berdene: | götürmek |
| qenedaa: | götveren |
| çımra vetene: | gözden çıkarmak |
| çımra kotene: | gözden düşmek |
| çımkotene: | göze girmek- beğenilmek |
| çımeroşt: | gözleri iyi gören |
| gözlıg: | gözlük |
| çım sarde biyaane: | gözü başkasında olmak 2)doyumsuz- tatminsiz |
| çımmırd: | gözü tok- tok gözlü kişi |
| çım sero biyaane: | gözü üzerinde olmak- gözlemek 2)kollamak- korumak |
| çım tersnaane: | gözünü korkutmak- yıldırmak 2)ihtar etmek |
| güle: | gül- çiçek |
| huyaane: | gülmek |
| gımaane: | gümbürtü |
| guna: | günah |
| tij: | güneş |
| velvele: | gürültü- patırtı- bağrışma |
| xebere guretene: | haber almak |
| xaç: | haç |
| xedeme: | hademe- müstahdem |
| hedisy: | hadis- Hz. Muhammed’in sözleri |
| hedisa: | hadise |
| xezıf: | hafız- ezberci- kuran’ı ezbere okuyabilen |
| seleqnaane: | hafif kavurmak |
| xayin: | hain- hilekar |
| sere sahidîen kerdene: | hakkında tanıklık yapmak |
| xelife: | halife |
| xelq: | halk |
| halqa: | halka |
| hamal | hamal |
| xam biyaane: | hamlamak |
| nun mir kerdene: | hamur yoğurmak |
| mir: | hamur- 2)bey |
| xençery: | hançer |
| barxane: | hane- geçici konaklama alanı |
| xanıme: | hanım- 2)itibarı olan kadın |
| mepısxane: | hapishane- cezaevi |
| xırabe: | harabe- yıkık- ~.kerdene: yıkmak- harabeye çevirmek |
| haram: | haram- hak edilmemiş şey- ~.wer: haram yiyici |
| sarf: | harcama- ~.kerdene: harcamak |
| sarfiyat: | harcama- sarfiyat- harcanan |
| za kerdene: | harcamak |
| xerc biyaane: | harcanmak- 2)harcın hazır olması |
| xercıra: | harcırah- ödenek |
| hareket: | hareket |
| herfe: | harf |
| xarıcıya: | hariciye- dış işleri |
| herb: | harp- savaş- ayaklanma- ~.ronaane: savaş başlatmak |
| nîeweşiye: | hastalık |
| çor: | hastalık- dert- veba |
| xestexane: | hastane |
| xeta: | hata |
| xeta: | hata- ~.kerdene: hata yapmak |
| xatune: | hatun |
| xavliye: | havlu |
| hade: | haydi- hadi bakalım- hadi oradan |
| ha: | haydi!- işte- alsana- bak şimdi- öyle ise- habire- oldu- peki- tamam- öylemi ya |
| xeyle: | hayli- çok- epey |
| xeyle: | hayli- çokca- epeyce |
| hekmete: | hayli- çokca- epeyce |
| baytar: | hayvan doktoru- baytar |
| guan: | hayvan memesi |
| xape: | hayvanı bağlamak için boynuna takılan ip |
| hazır: | hazır- ~.biyaane: hazır olmak- ~.kerdene: |
| male ğezna: | hazine malı |
| helaliye: | helallık- helallaşmak |
| hem: | hem- üstelik |
| hemşira: | hemşire- hasta bakıcı |
| xendek: | hendek |
| pöre: | hepsi |
| herroz: | hergün |
| eskefil: | herhalde |
| hesabro daane: | hesaplamak |
| heybet: | heybet |
| wanaane: | hiç durmadan konuşmak- 2)ötmek |
| qe: | hiç- katiyen- hiçbir zaman |
| hile: | hile- ~.baz: hilebez- ~.kar: hilekar- sahtekar |
| helle: | hoppala (şaşkınlık ifadesi) |
| dik: | horoz |
| xosaby: | hoşaf |
| hudid: | hudud- sınır |
| huriye: | huri |
| xusus: | husus- …ne dair |
| xutbe: | hutbe |
| xuye: | huy- alışkanlık |
| hücra: | hücre |
| seyid: | Hz. Muhammed’in soyundan olan |
| ıxlemure: | ıhlamur |
| germıke: | ılıca |
| serdgerm: | ılık |
| şirgerm: | ılık |
| ip issiz: | ıpıssız |
| irak: | ırak |
| çem: | ırmak- nehir |
| xu germ kerdene: | ısınmak |
| dırıke: | ısırgan otu (dırıke p emece vesnena) |
| sıl: | ıslak (taze) sıgır dışkısı |
| hit: | ıslak- nem |
| ispanağ: | ıspanak |
| roşt: | ışık- aydınlık- ã çimı: göz nuru- göz feri (cime korrîe roşty niwajina) |
| peyser daane: | iade etmek |
| ibret: | ibret- ~-i alem |
| icar: | icar- işletmek üzere kiralama- ~.daane: kiraya vermek |
| icad: | icat- ~.biyaane: icat olmak- ~.kerdene: icat etmek |
| kupnea: | içe doğru çökertilmiş bakır- sac vs. malzeme |
| seveta: | için- ~.ne: ? |
| serva: | için- birşey yüzünden- nedeniyle- …. başı hakkı için |
| yawxe: | içinde ayran yayılan- paslanmaz tenekeden mamul- yayık |
| sımıtene: | İçmek |
| darde kerdene: | idam etmek- asmak |
| idam: | idam- ~.kerdene: idam etmek |
| iflas: | iflas |
| iftira: | iftira |
| sıncy: | iğde? |
| xıyanet: | ihanet |
| celb: | ihbarname |
| dıgam: | iki adım |
| dısare: | iki başlı |
| dıçem: | iki öğün |
| diyine: | iki tanesini |
| dıri: | iki yüzlü |
| dı hire qatı: | iki-üç misli |
| hurdemena: | ikisi birden- ikisi de |
| hurdine: | ikisini de |
| dı bedı: | ikişer ikişer |
| ilac: | ilaç |
| ilan: | ilan- duyuru |
| qeza: | ilçe- kaza- 2)trafik vs. kazası |
| be: | ile- ve 2)olumsuzluk eki |
| ileri gelan: | ileri gelen- toplumun saygın kişisi- eşraf |
| ravîe: | ileri- ön- önce- ~.berdene: ileri götürmek- ilerletmek |
| ilim: | ilim- bilim |
| sıften: | ilk |
| ilmuxebere: | ilmuhaber- bildirge |
| iman: | iman- ~.sız: imansız |
| bari: | ince |
| lewe tenık: | ince dudaklı |
| barıkîek: | incecik |
| barikek: | incecik |
| bari biyene: | incelmek- zayıflamak |
| incire: | incir |
| gay daane: | ineğin boğa ile çiftleştirilmesi olayı- mecazi olarak başına olmadık işlerin getirilmesi |
| İngiliz: | İngiliz |
| inkar: | inkar- ~.kerdene: inkar etmek |
| inqılab: | inkılap- darbe- ihtilal |
| na laane- nalayis: | inlemek (pil u qız- dar u bert ey nalene) |
| isan: | insan- ~.biyaane: insan olmak |
| beniadem: | insanoğlu |
| insaat: | inşaat |
| iptal: | iptal- ~kerdene: iptal etmek |
| nefso mokem: | iradesine hakim kişi |
| iran: | iran |
| keseg: | iri toprak parçası |
| rîem: | irin- cerahat |
| riye: | ishal- cırcır- ~.biyaane: ishal olmak |
| isla: | islah- ~.kerdene: ıslah etmek |
| fitne: | ispiyonlamak |
| israf: | israf- gereksiz harcama |
| istif: | istif- üst üste sıralamak |
| istifade: | istifade- yarar- çıkar- fayda |
| istiqamet: | istikamet- yön |
| isyan: | isyan- ayaklanma |
| taxım: | iş araç gerci- takımlar- 2) sigara gereçleri (tütünlük- ağızlık- çakmak- pipo) 3)takım- grup |
| is ke: | iş ki- 2)becerebiliyorsan- kolaysa |
| isaret: | işaret- ~.danae: |
| bîe kar: | işsiz |
| işta: | iştah |
| na wo: | işte burada |
| dest ronaane: | itirazda bulunmamak- boyun eğmek- kabullenmek |
| delal: | iyi- güzel ~.e: sıfat olarak kadına hitaben |
| rınd: | iyi- güzel- ~.eke: güzel- sevimli- ~.ekîen: güzellik- ~.iye: iyilik |
| reçe: | iz ( de vana eça kuji fetelneno) |
| izne: | izin |
| destur: | izin vermek |
| qebedayi: | kabadayı |
| qabahat: | kabahat- suç |
| serde kerdene: | kabuğunu soymak |
| qaçağ: | kacak- ~.çi: kaçakçı- ~.çıen: kaçakçılık |
| remnaoğ: | kaçıran |
| remaane: | kaçmak |
| qedayif: | kadayıf tatlısı |
| qade: | kadeh |
| qeder: | kader |
| qadi: | kadı |
| cınıke- cenıke- cuanıke: | kadın |
| gılık: | kadın üreme organı içi- klitoris |
| qedife: | kadife |
| qedr: | kadir kıymet (qeso gıran- qedro gıran) |
| delğere amaane: | kafasına esmek |
| sare puro daane: | kafasını kesmek- boynunu vurdurmak |
| qefes: | kafes |
| kafi: | kafi- yeterli |
| kafır: | kafir- dinsiz |
| qereman: | kahraman- özel isim |
| qaveci: | kahve sahibi- işletmecisi |
| kainat: | kainat- evren |
| sılxet: | kalabalık |
| sıxlet: | kalabalık |
| qalas: | kalas |
| serady: | kalbur |
| qeleci: | kaleci |
| qalıb: | kalıp- ~-e sabuny: sabun kalıbı |
| rawustene: | kalkmak |
| mendene: | kalmak |
| qaltağ: | kaltak |
| qama: | kama |
| qamis: | kamış |
| kamil: | kamil (isan bıne pera juye kamıl kuyo) |
| gonewer: | kan emici- gaddar |
| qeneet: | kanaat- güven |
| qanal: | kanal- su yolu |
| qanat: | kanat |
| per: | kanat- yaprak- 2)~.ey: birgün önce/ dünden önce |
| qan biyaane: | kandırılmak |
| qanser: | kanser |
| qapağ: | kapak |
| qapamıs biyaane: | kapalı olmak |
| pîere cınaane: | kapamak- çımane xu pera cıne: gözlerini kapa |
| qapamis kerdene: | kapamak- örtmek- kaplamak |
| cadaane: | kapatmak- örtmek |
| berteng: | kapı girişi |
| puk: | kar fırtınası- tipi (puke vore) |
| çımo şîa: | kara gözlü- ~.en kerdene: kıskanmak |
| qerar: | karar- ~.ra cı daane: karar vermek- ~-name: kararname |
| bedel: | karşılık |
| qesaba: | kasaba |
| xağy: | kaslar |
| qatır: | katır |
| qat kerdene: | katlamak |
| amay gırkerdene: | katledildiler- toptan öldürüldüler |
| qetran: | katran |
| qawaxe: | kavak |
| qevm: | kavim- kabile |
| qeyd: | kayıt- yazılma ~.kerdene: kayıt etmek- ~.biyaane: kayıt olmak- ~.vırastene: kaydını yaptırmak |
| gız biyaane: | kaymak |
| qazağe: | kazak |
| lîe: | kazan- büyük tencere |
| ser vejiyaane: | kazanmak- galip gelmek |
| kınıtene: | kazımak- 2) kaşımak |
| bıze: | keçi |
| keder: | keder- kaygı- tasa |
| kuk: | kekeme |
| kelepçe: | kelepçe |
| bîe: | kelimenin önüne geldiğinde olumsuzlaştırır. (bîe ara: kahvaltısız- bîe kar: işsiz gibi) |
| xoser: | kendi başına- başına buyruk- bağımsız |
| xo be xo: | kendi kendine |
| xu tîepa gurîetene: | kendini geride tutmak- pasif kalmak |
| xu pis kerdene: | kendini kirletmek |
| xu beyan kerdene: | kendini tanıtmak |
| gırs xu guretene: | kendini yüksekte görmek- tepeden bakmak |
| xora dür kerdene: | kendisinden uzaklaştırmak |
| kepeg: | kepek |
| keramete: | keramet |
| kerbela: | kerbela- Hz. Hüseyin’in öldürüldüğü yer- 2)mecazi olarak suyun az olduğu yer- çöl |
| kereste: | kereste |
| verva cı: | kerşısında- ~.biyaane: karşısında olmak |
| lif: | kese |
| bırino (qımete zern bırino- qımete kıtav nebırino) bırnaaze: | kesmek |
| rey: | kez- defa- kere |
| qıdem: | kıdem |
| şimser: | kılıç- pala- şimşir |
| leqaane: | kımıldamak- yerinden oynamak |
| çilsur: | kıp kırmızı |
| lewiyaane: | kıpırdamak- yerinde oynamak |
| sıkıtene: | kırmak |
| sür: | kırmızı- 2)sıcak- ~kerdene: ısıtmak |
| qesas: | kısas- intikam- öç |
| zımıstany: | kış |
| qıtlığıye: | kıtlık- yokluk |
| gızalık: | kıvılcım |
| wakıle: | kız kardeş- bacı |
| tereqiyaane: | kızarmak- kavrulmak |
| qarnaane: | kızdırmak- üzmek |
| süre: | kızıl saçlı- laa: kırmızı giysili- kırmızılı |
| kibrite: | kibrit |
| dîere: | kilise |
| kilit: | kilit- anahtar- ~.kerdaa: kilitli |
| qılîer: | kir- ~-ın: pasaklı- kirli |
| kira: | kira- ~-ci: kiracı |
| çerang: | kiriş |
| garmaxın: | kirli- pasaklı- kötü- ~.en: pasaklılık |
| düze: | kirpi |
| kitab: | kitap |
| mîerde: | koca- eş- ~.kerdene: evlenmek- kocaya varmak |
| boe kerdene: | koklamak |
| boe: | koku almak- |
| ciran: | komşu- ~-en: komşuluk- ~-e: komşu (feminen) |
| der u cihan: | konu komşu |
| dilbaz: | konuşkan- konuşmasını çok seven- 2)güzel konuşan |
| qori: | koru- ağaçlık |
| vostene: | koşmak |
| vozdaane: | koşmak- 2)sıçramak |
| satıl: | kova ? |
| miye: | koyun |
| pısaıle: | koyun- keçi- tavşan- deve vs. hayvanların dışkısı |
| köfta: | köfte |
| kok: | kök- ~-ra: kökten |
| kenger: | kökünden elde edilen süt ile sakız yapılan bir tür bitki |
| kole: | köle |
| lap: | köpek yemeği- bulamak |
| fîeme: | köy ismi (je mire fîeme- xayino) |
| marabe: | köylü- ortakçı (besenikene ağay na marabay) |
| qıral: | kral- ~-en: krallık- 2)~-ıça: kraliçe |
| gurt biyaane: | kuluçkaya yatmak- yumurtlamaya hazır olmak |
| qundax: | kundak- bebek- ~.kerdene: kundaklamak |
| Qurane: | Kuran |
| qurnaz: | kurnaz |
| fend: | kurnazlık- plan (nıka biyo fendiya mordemane ma) |
| kerm rısnaane: | kurtlarını dökmek |
| xeleşiyaane: | kurtuluş |
| wusk: | kuru |
| eskıze: | kuru üzüm |
| gıjele biyaane: | kurumaya yüz tutmak |
| emırber: | kurye |
| sekte: | kusur |
| qusır: | kusur- de.~.ha: bak şimdi şu işe! |
| halen: | kuş yuvası- ~.vırastene: yuva yapmak |
| quye: | kuyu |
| qıçkek: | küçük |
| pıske: | küçük baş hayvan gübresi |
| çalıke: | küçük çukur |
| qız guretene: | küçük görmek |
| male peskofiye: | küçükbaş hayvan- mal- davar |
| kufıkın: | küflü- küflenmiş olan |
| kırmanc: | kürdik |
| herediyaane: | küsmek- kızmak- alınmak |
| çaxe: | küvet- lavabo |
| lane: | lahana |
| lele: | lala |
| lastık: | lastik- lastik papuç |
| layıq: | layık- yakışık- ~.biyaane: layık olmak- yakışık almak |
| legane: | leğen |
| lewa: | levha |
| Leyla be mecnun ra: | Leyla ile mecnun- aşık çift (mecazi olarak) |
| leylege: | leylek |
| lisa: | lise |
| litreo: | litre |
| loğe: | loğ- ~.kerdene: loğlamak |
| loqanta: | lokanta |
| loqme: | lokma |
| loqıme: | lokum |
| macun: | macun |
| madem: | madem |
| maden: | maden- ~.vetene: maden çıkarmak |
| mala: | mahalle- semt |
| maçup: | mahçup |
| maf biyaane: | mahfolmak |
| makeme: | mahkeme- ~.daane: mahkemeye vermek- dava açmak- ~.kotene: mahkemelik olmak- mahkemeye düşmek |
| masûl: | mahsûl |
| hewa: | makam- 2)hava- melodi |
| maqara: | makara |
| meqes: | makas |
| makine: | makine- motorlu araç- kamyon |
| malzeme: | malzeme |
| manile: | manivela |
| sung: | mantar- ~.îe miyu: bir tür zehirli mantar |
| manto: | manto |
| masa: | masa |
| sanıke: | masal |
| mesqere: | maskara |
| matbaa: | matbaa |
| gulane: | mayıs ayı |
| meymun: | maymun |
| mejnun: | mecnun- aşık- derbeder |
| mekteb: | mektep- okul |
| mektube: | mektup |
| melmeket: | memleket- yöre- yurt |
| qayil biyaane: | memnun olmak- hoşnut kalmak |
| mamur: | memur- ~-e: bayan memur |
| bel: | meni |
| menzil: | menzil- mesafe- erim |
| mercımege: | mercimek |
| nerduwan: | merdiven |
| merhaba: | merhaba |
| meremet: | merhamet- acıma |
| melem: | merhem- krem |
| fisege: | mermi- fişek |
| mermi: | mermi- kurşun |
| merd: | mert- yiğit |
| mertebe: | mertebe |
| mesafe: | mesafe- ara |
| mesleg: | meslek |
| meşür: | meşhur- ünlü |
| metelıg: | metelik |
| meyil: | meyil- eğilim- eğim |
| gorn: | mezar |
| hewus: | mezarlık |
| mıqnetis: | mıknatıs |
| mıntıqa: | mıntıka |
| mılnaane: | mırıldamak (xu xode mılneno) |
| lazut: | mısır |
| mikrob: | mikrop |
| mebus: | milletvekili- mebus |
| milyar: | milyar |
| meyman: | misafir- konuk |
| milis: | mlis |
| modo: | moda |
| mueffeq: | Muaffak |
| macir: | muhacir- göçmen |
| mafaza: | muhafaza- ~.kerdene: muhafaza etmek |
| berpay: | muhtaç ( destpayra kote) |
| mıqayet: | mukayyet olmak- göz önünde tutmak |
| mücadele: | mücadele |
| müdafa: | müdafaa |
| müdir: | müdür |
| müfettis: | müfettiş |
| mifti: | müftü |
| müendis: | mühendis |
| mijdane: | müjde |
| mılk: | mülk |
| mınafıq: | münafık |
| bısılman: | Müslüman ~.en: Müslümanlık |
| gawur: | Müslüman olmayan- gavur- ~.sare de mîero: gavurun başına bile gelmesin |
| neçar: | naçar- çaresiz |
| nefaqa: | nafaka |
| senîen: | nasıl- hangisi |
| o ke: | nasılsa: madem ki- o ki |
| ez sev on zanena?: | ne diyorum biliyor musun? |
| se beno: | ne olacak- 2)önemli değil- bir şey olmaz- 3)neolur- lütfen |
| se kerd nikerd: | ne yaptıysa olmadı- bütün çabasına rağmen |
| key: | ne zaman |
| zemanoke: | ne zaman ki |
| helm: | nefes |
| kotira: | nereden? |
| ber ve ber: | nesilden nesile |
| çınay: | neyin- ~.sero: ne için? ne yüzünden? Niye? |
| sekman: | nişancı- hedefi doğru tutturabilen- ~.îen: nişancılık |
| hedef: | nişangah- hedef |
| çıra: | niye- neden |
| niyet: | niyet etmek- ~.ete xu xırab biyaane: niyeti kötü olmak |
| daase: | o civarında (miktar belirtir) |
| sırede: | o sırada- o esnada |
| bıjek: | oğlak |
| laak: | oğlan- erkek çocuk |
| wendis daane: | okutmak |
| bene: | olur- mümkün- peki |
| deszu: | onbir |
| dira: | ondan- ~.tepia: ondan sonra |
| inu: | onlar |
| uza: | orada |
| uza ra: | oradan- a.~:orada (f)- u.~:orada (m) |
| bır: | orman- ağaçlık-2. -.ın:ağaçlık- ormanlık yer |
| orospi: | orospu- ~.yen orospuluk- fahişelik |
| dewuz: | ortakçı köylü (dewuz ise tu zoro) |
| şirike padisay: | Osmanlı parası |
| çerdene: | otlamak |
| deşte: | ova |
| xu recefnaane: | oynamak- halay çekmek- horon tepmek vs. |
| serdest: | oyunun galibi- galip |
| a dina | öbür dünya- ahiret |
| hîef: | öç- intikam- ~.guretene: intikam almak 2)~.o: yazık- ~.ke: yazık ki |
| halety: | ödül- hediye |
| perojiye: | öğle yemeği |
| dalab: | öğüre gelmek (at ve eşek için) |
| kuxıke guretene: | öksürüğe yakalanmak |
| sey: | öksüz- kimsesiz |
| ga: | öküz- ~.a cıte: çifte koşulan öküz |
| ho: | öküze seslenme |
| gay: | öküzler |
| bımre-o: | öl! Kahrol! 2) ~….. kahrolsun- ölsün |
| geberbiyaane: | ölmek (hayvanlar için kullanılır) |
| merde: | ölü- ~-ne: ölmek- ölüm |
| emr: | ömür 2)yaşam- hayat 3)~.viarnara: ömür geçirdi |
| vıreniye: | ön |
| kifayet: | önem- fayda- yeterlilik |
| rışte: | örülmüş olan- eğirilmiş olan- ~.ne: örmek |
| munıte: | örülü- ~.ne: örmek |
| eke: | öyleyse- o zaman- şayet- eğer |
| gule: | özel isim |
| heser: | özlem- efkar |
| ponçık: | paça |
| palasqa: | palaska |
| sal: | palto- ~.il:döküntü gibi duran giyecek- salaş |
| bızme: | pantolon- şalvar türü giysilerin bilek kısmındaki daraltısı |
| parti: | parti |
| repu tep: | patırtı- kargaşa |
| patron: | patron- işveren |
| bare biyaa: | paylaşılmış olan |
| bazar: | Pazar |
| bazarlıg: | pazarlık 2)~.kerdene: pazarlık yapmak |
| peçe: | peçe |
| beskimate: | peksimet |
| baştıq: | pestil |
| pîexamber: | peygamber- ~.e axırzaman: son peygamber |
| pilav: | pilav |
| kelpo haram: | pis köpek- pis herif anlamında hakaret amaçlı kullanılır |
| posman biyaane: | pişman olmak |
| piyasa: | piyasa |
| pilaqe: | plak |
| pilan: | plan |
| reqam: | rakam- reqame(f) |
| reqi: | rakı |
| qamçı kay kerdene: | rakip oyuncuya kamçı vurularak oynanan bir tür oyun |
| ramazan: | ramazan |
| rast biyaane: | rastlamak- karşılaşmak |
| reis: | reis |
| rısvet: | rüşvet |
| guvıke: | rüzgarda oluşan hortum |
| saate: | saat- ~.çanda?: saat kaç? |
| sodır: | sabah |
| separe: | sabah kahvaltısı |
| separe: | sabah kahvaltısı |
| fecir: | sabahın en erken saatleri- kuşluk |
| sabıqa: | sabıka- ~.xu biyaane: sabıkalı olmak- ~.li: sabıkalı |
| sabr: | sabır- ~.e mı gediya: sabrım tükendi- ~.kerdene: sabretmek |
| sac: | sac |
| gızık: | saç |
| bıske: | saç kakülü- zülüf- perçem |
| gulange: | saç örgüsü |
| pars: | sadaka |
| sadaqa: | sadaka |
| xas: | saf- katışıksız- has- üstün kaliteli olan |
| safi: | safi- sadece- arı |
| sağlam: | sağlam- güvenilir- emin |
| seqet: | sakat- ~.en: sakatlık |
| qılançıke: | saksağan |
| sale: | sal- 2)yassı taş |
| salata: | salata |
| Salı: | Salı |
| sımer: | saman- ~.ın: samanlı |
| samimi: | samimi- ~.yet: samimiyet |
| sanci: | sancı- ~.kedene: sancılanmak- ~.guretene: sancılanmak- sancısı tutmak |
| sandalya: | sandalye |
| sandıqe: | sandık |
| saake: | sanki |
| sayke: | sanki- ~.hin: öyle say- öyle kabul et |
| santim: | santim |
| sap: | sap |
| sape: | sapa- yan |
| wes u war: | sapasağlam |
| sarayiye: | saray |
| sexos: | sarhoş- ~.biyaane: sarhoş olmak- ~.eny: sarhoşluk |
| piştaa: | sarılı olan- örtülü |
| sarraf: | sarraf |
| saten: | saten- pamuklu bir çeşit bez |
| rotene: | satmak |
| satranc: | satranc |
| çelebi: | saygın kişi |
| da: | sayıların önüne geldiğinde yaklaşık anlamını verir(daese-davişte gibi) Bazı hallerde de sayıların sonuna gelir. |
| saz: saz | saz |
| sebeb: | sebep- neden |
| secere: | secere- soy ağacı |
| sedir: | sedir- kanape |
| seferberlıg: | seferberlik |
| sepa: | sehpa |
| sepa: | sehpa |
| laşer: | sel (vijer wunca laşer amo...) |
| selahate: | selahiyet- yetki |
| selam: | selam- ~.daane: selam vermek |
| selıke: | sele- sepet- küçük sepet |
| semere: | semer |
| senede: | senet- belge- ~.imza kerdene: senet imzalamak |
| sepete: | sepet 2)mecazi olarak ağır- hantal |
| servet: | servet- mal mülk- zenginlik |
| sevab: | sevap- iyilik |
| has kerdene: | sevmek |
| çerçi: | seyyar satıcı |
| sıfıre: | sıfır |
| bermokin: | sık sık ağlayan- sulu gözlü |
| sarpay: | sıkça- sık sık- iki de bir |
| sıxı: | sıkı |
| sınıf: sınıf | sınıf |
| sindor: sınır | sınır |
| koçe: | sınır taşı |
| sır: | sır |
| sırf: | sırf- sadece- ancak |
| lınki: | sırılsıklam |
| salage: | sırtta taşınan yük |
| sıva: | sıva- ~.ci: sıvacı- ~.kerdene: sıva yapmak- sıvamak |
| semernaane: | sıvamak- yukarıya kıvırmak |
| hest: | sıvımtrak |
| jibaane: | sızlanmak |
| sıcıl: | sicil |
| mij: | sidik- çiş- ~.kerdene: işemek |
| sihirbaz: | sihirbaz |
| sihirbaz: | sihirbaz Muhammed’in soyundan olan |
| sineme: sinema | sinema |
| siniye: sini- büyük tepsi | sini- büyük tepsi |
| sinir: sinir | sinir |
| serd: | soğuk |
| serdın: | soğuk- ~.kerdene: soğutmak |
| xos bes: | sohbet- hoşbeş |
| somi: | somun ekmek |
| qesa peyene: | son söz- son laf |
| gınayme puroke: | sonradan anladık ki.. |
| dolme: | sonradan doldurulmuş olan- dolma 2) yaprak dolması |
| ebedi: | sonsuz- ebedi |
| sorği: | sorgu |
| sual: | sormak- sorgulamak |
| cısn: | soy- cins- tür 2) ~.beli biyaane: soyu belli olmak- soylu |
| mevaze: | söyleme- ~.ke: deme ki- sanma ki |
| fekra vejiaa: | söylemek- söylemiş olmak- söylenmiş |
| fek jü kerdene: | söz birliği etmek- anlaşmış olmak |
| qal bırnaane: | söz kesmek- karar vermek |
| laqırdı: | söz- konuşma- lakırdı- gevezelik |
| muqavele: | sözleşme- mukavele |
| qesebend: | sözlük |
| qese derg kerdene: | sözü uzatmak- uzun uzun bahsetmek |
| qese mı qeseo: | sözüm sözdür- söz veriyorum |
| qese fekte verdaane: | sözünü kesmek- konuşmanın ortasına girmek |
| spor: | spor |
| de bırnaane: | su akıntısını kesmek |
| suç: | suçlu |
| sere isbat kerdene: | suçu işlediğini ispatlamak |
| sukıt: | sükût- sessizlik |
| sülala: | sülale- soy sop |
| guvalık: | sümüklü böcek- salyangoz |
| sungi: | süngü |
| sünnet- ~.kerdene: | sünnet etmek |
| rutene: | süpürmek |
| sürahi: | sürahi |
| sürgün: | sürgün- ~.kerdene: sürgün etmek- ~.biyaane: sürgün edilmek- sürülmek |
| sürgi: | sürme- ~.ye çevîery: kapı sürgüsü |
| sawate: | sürülü- ekili |
| süs: | süs- ~.li: süslü |
| xemelnaane: | süslemek (pak eene pıra- xu xemelnene) |
| sıt: | süt |
| süzgîec: | süzgeç |
| sayir: | şair |
| şampiyon: | şampiyon- birinci |
| san: | şan |
| sans: | şans |
| şap: | şap |
| sas: | şaşı |
| çıkayis: | şaşırmış bir halde- avazı çıktığı kadar bağırmak- feryat etmek |
| saskerdene: | şaşırtmak- şaşırmak |
| solıx re mı kot! : | şaşkınlık ifadesi olarak nefesim kesildi |
| eke: | şayet- eğer |
| şef: | şef |
| suke: | şehir |
| sehid: | şehit |
| seker: | şeker |
| sılq: | şeker pancarı- ~.o sur: (mecazi) kızıl- pancar gibi kırmızı |
| gunige: | şemsiye |
| hiraa: | şen şakrak- çok gülen- 2)vurdumduymaz |
| sarbet: | şerbet |
| seytan: | şeytan |
| seytan: | şeytan |
| iblis: | şeytan- iblis |
| kılame: | şiir- deyiş- türkü- ağıt |
| hemlık: | şişman (hayvanlar için) |
| söret: | şöhret |
| hamd olsun: | şükretmek |
| sükır: | şükür |
| tabure: | tabur |
| tac: | taç- ~.e sari: baş tacı |
| ramani: | tahammüllü- sabırlı (haq isan raste jüye ramani kero) |
| dani: | tahıl- ekin- kurutulmak üzere haşlanmış buğday |
| heb: | tahıl- tohum- ~-e: tane- 2)tablet- hap- ~.ike: birazcık- azıcık |
| haleçine biyaane: | takatsiz olmak- halsiz olmak- güçsüz olmak |
| lağ kerdene: | taklit etmek (pîe sar lax meke xırabo) |
| taqvim: | takvim |
| tale: | talih |
| nas kerdox: | tanıdık |
| name heqboke: | tanrı adına yemin ederim ki |
| deste haq: | tanrının izniyle |
| sane: | tarak- ~.pırç: yün taramak için kullanılan sivri sert telleri olan bir alet |
| kırısnaane: | taşımak |
| dam: | tat 2) tadımlık çeşitler |
| dad: | tat- lezzet- ~.kerdene: tatmak |
| tebeşir: | tebeşir |
| tebliğat: | tebligat |
| tecrübe: | tecrübe- deneyim- ~.kerdene: denemek- tecrübe etmek |
| elbane: | tef- ~.ci: tef çalan- tefçi |
| def: | tef- türk müzik aleti |
| leng leng: | tek ayak üstünde yürümek |
| jü be jü: | tek tek- her biri 2)birer birer |
| pasqul: | tekme 2)ayak- ~.estene: tekme atmak- çifte atmak |
| televizyon: | televizyon- ~.şîerkerdene: televizyon izlemek |
| temey kerdene: | tembihlemek |
| temiz: | temiz- ~.kerdene: temizlemek |
| temsil: | temsil 2)misal- ~.kerdene: temsil etmek |
| dalde: | tenha- ıssız- gözden ırak- …nın arkasında |
| berfek (ez zone di u zone mı nizazo- berfeke mıre ardo- zeremi cıra terseno): | tercüman |
| çarnaoğ: | tercüman- döndüren |
| teris: | terhis- ~.biyaane: terhis olmak |
| bıçqi: | testere |
| teşubüs: | teşebbüs- girişim |
| berxudar- be. | Teşekkür- sağol 2. Ünlem olarak be adam anlamında |
| xalıke: | teyze |
| timar: | tımar- ~.kerdene: tımar etmek- 2)~.xane: tımarhane- deliler evi |
| serpale: | tırpancı gurubunun başını çeken- baş tırpancı |
| leng: | topal |
| hezaj: | toprak kayması- erezyon |
| wel welağ: | toz toprak- yol- yolak |
| tırampa: | trampa etmek |
| tunc: | tunç |
| türpe: | turp |
| turşi: | turşu- ~.ronaane: turşu kurmak |
| kenef: | tuvalet |
| sole: | tuz- ~.kerdene: tuzlamak- ~.cı kerdene: içine tuz katmak |
| dame-damıke: | tuzak- ~.ke ronaane: tuzak kurmak |
| solın: | tuzlu |
| derbaz: | türkü söyleyen |
| lawuke: | türkü- ağıt- uzun hava |
| purt kerdene: | tüylerini yolmak |
| fır daane: | uçmak |
| erzela: | uçurum |
| law: | ulan- hey- yahu |
| xu vira kerdene: | unutmak |
| dawa tera kerdene: | unutulmaya yüz tutmuş konuları yeniden gündeme getirmek |
| haya: | utanma duygusu- ~.ke!: utan |
| serm: | utanma- ~.kerdene: utanmak |
| çım pîera ninaane: | uykusuz kalmak- uyumamak 2) göz yummamak |
| rakotene: | uyumak |
| ger: | uyuz- ~.ın: uyuzlu- ~.vetene: uyuz etmek |
| fiştene: | uzaklaştırmak |
| rameredaane: | uzanmak- dinlenmek |
| ser: | üst- üzeri- üzerine- ~.e: üzerinde- üzerinden- üstten |
| heqbera amaane: | üstesinden gelmek |
| seren: | üstteki |
| ser gurîete: | üstü örtülü- tıkalı- üstü kapalı- ~.ne: üzerini kapamak |
| serde şiyaane: | üstünden taşmak- 2)olumlu bitmek- sonuçlandırmak |
| radaane: | üstünü açmak- açığa çıkarmak |
| sere o: | üzerinde |
| sere isbat biyaane: | üzerinde ispatlanma- suçun sabit görülmesi |
| sere biyaane: | üzerinde olmak- üstte olmak- 2)iç güveği olmak |
| serra peraane: | üzerinden uçmak- Serra pera şi: üzerinden uçup gitti |
| ser şiyaane: | üzerine gitmek- 2)destek vermek- ziyaret etmek |
| çi sernaane: | üzerine koymak |
| ser naane: | üzerine koymak- üzerine katmak |
| divan: | üzerine oturulan divan- 2)topluluk- meclis |
| era ser kotene: | üzerine yürümek- üzerine gitmek |
| serra daane: | üzerini örtmek- üstüne atmak- üstünü kapatmak- üstüne … vermek |
| way lemın: | vay başıma gelen- vay halime |
| lemın: | vay halime |
| dâa: | verilmiş olan 2)~.ra: ondan |
| daane: | vermek 2)ama.~: verilmeye hazır- verilebilecek durumda- 3)amo.~: (m)-insan hariç |
| yabani: | yabani- vahşi- ~.en: yabanilik- vahşilik |
| pîe guretene: | yakalamak |
| adır pa nîenaane | yakılmamak |
| vîesnaane: | yakmak |
| kurna: | yalak- kuna |
| warway: | yalınayak- çıplak ayak |
| tenya: | yalnız- tek- 2)sadece |
| kaleke: | yan taraf- belin yan tarafı |
| pîevero: | yan yana- ~.naane: yan yana koymak- kıyaslamak- ~.kerdene: yan yana sıkıştırmak |
| kerdox: | yapan- eden |
| zeleqiyaane: | yapışmak- tutunmak |
| gul: | yara |
| dırbet: | yara (made dırvet deyraye) |
| muavin: | yardımcı |
| meşte-böre: | yarın öbür gün |
| ra qılasnaane: | yarmak- ikiye ayırmak |
| çatme giredaane: | yas tutanların alınlarına veya kollarına bağ bağlamaları |
| salıke: | yassı- ince küçük taş |
| yawas: | yavaş- sessiz |
| nustox: | yazar |
| guneka tu: | yazıklar olsun! |
| hawut: | yedi- 7 |
| yekten: | yekten- aniden- birdenbire |
| yemeni: | yemeni- ayakkabı |
| sondy werdene: | yemin etmek |
| sondre daane: | yemin ettirmek |
| ser kowte: | yenen- galip- üstteki- kazanan |
| sawi: | yeni doğan oğlak- kuzu vb. |
| sera newuye: | yeni yıl |
| ca guretene: | yer almak- yer kaplamak- ~. rotane: yer satmak- ~. daane: yer vermek |
| ca rakerdene: | yer yatağı hazırlamak- ~.vırnaane: yer değiştirmek- ~.o beli: bilinen yer- belli bir yer |
| cade verdaane: | yerinde bırakmak |
| caa xode mendene (vınıtene): | yerinde kalmak- yerinde durmak- yerinden kımıldamamak |
| lewnaane: | yerinden oynatmak |
| tığe: | yığın |
| şutene: | yıkamak- xu. ~:yıkanmak |
| vişt: | yirmi |
| miştdaane: | yoğurmak- 2)miane.~: sırtını keselemek |
| radaane: | yola koyulmak- 2) açmak- eşerek açmak- kapağını açmak |
| raara verdaane: | yolda bırakmak |
| raara şiyaane: | yolda seyretmek- yolda gitmek- 2) yürümek |
| ru çıknaane: | yolmak- ~.cıra: yolmak- para sızdırmak |
| vir amaane: | yolunu kesmek- tehdit etmek |
| werğane: | yorgan |
| cor: | yukarı- üst |
| havorde: | yukarıdan aşağı |
| serra cer: | yukarıdan aşağı- baştan aşağı- 2)aşağı doğru |
| gırmıke: | yumruk |
| nerm: | yumuşak- ~.kerdene: yumuşatmak |
| gılor: | yuvarlak |
| gındır biyaane: | yuvarlanmak |
| golig: | yük taşıyan erkek (fam nikeno goligo) |
| bar: | yük- ~-e:pay- ~-e kerdene: paylaştırmak- ~-ra: yük ile- yüklü |
| bar kerdene: | yüklemek- 2)taşınmak |
| puro naane: | yüklemek- hazırlanmak |
| beerz: | yüksek- ~.biyaane: yükselmek- ~.kerdene: yükseltmek |
| bare gıran: | yükü ağır olan |
| se: | yüz- 100 |
| sebetane: | yüzünden |
| rire huyaane: | yüzüne gülmek |
| pîe huyiaane: | yüzüne gülmek- alay etmek |
| se serry: | yüzyıl |
| sosine: | zambak- 2)güzellik ifadesi |
| eskefil: | zannetmek |
| zare: | zar- tavla zarı |
| xora: | zaten 2)kendine |
| zemzem suyiye: | zemzem suyu |
| jetun: | zeytin |
| zımpere: | zımpara |
| zındıq: | zındık- münafık |
| zulemete: | zifiri karanlık |
| jare: | ziyaret (jareka jare- zu raa mırade isan kena) |
| cebr: | zor |
| a wo na wo | -dan beri- o zamandan beri |
| asnîen: | : ? |
| avrenc: | : çökelek- peynir basmak(muhafaza etmek) için kullanılan işlenmiş deri- tulum |
| asma: | : üzüm ağacı- asma |
| axrete: | ? |
| ayit: | ? |
| sata tenge: | ? |
| sor: | ? |
| ra qılaynaane: | ? (gosemi tat atata- mı hin zaza ke gose mı gılayinora) |
| rowuyaane: | ? (her çi koka xo ser royino) |
| fizil: | ? (şiyo eksere fizil kerdo) |
| sevkan: | ? (zeyir dacı kıst sevkane şay) |
| tîewerte: | ? ~.kerdene: birbirine katmak- iç içe karıştırmak |
| herme: | ? ~.ma kerd be ma vera |
| bıra. | . erkek kardeş ~. eny: kardeşlik |
| na: | … den beri- parena: geçen yıldan beri |
| čıra bırnaane | ….den koparmak, …den kesmek |
| cıra guretene: | …den almak |
| cıra vetene: | …den çıkarmak |
| cıra şiyaane: | …den gitmek- akmak- 2) …ne batmak |
| hata: | …e kadar- dek- ~.ke: taa ki |
| čae …. ġuretene | ...nin yerini almak |
| zena ze: | “benzetmeli olarak”.. gibi |
| ağui | (ağui dabe cı kist) |
| asın: | (asın weno- paxır pır keno) |
| az: | (aze terniye’de namina) çengella beerz aze wa- az be az qesey bıke |
| arnag: | (bıza arnoxe- boka vergya) tembel- durgun |
| čıra şiyaane | (bir şeyden) akmak |
| čıra ġuretene | (bir şeyden) almak |
| buko: | (buko marsafe axue bıdemı) oğul- yavru |
| çır: | (ça mare ceren kena bıra) ~.wastene: dayılık yapmak |
| çıva o: | (çıko- çıva o) |
| adır voraane | (deyim) aşırı sıcağı- aşırı pahalılığı ifade etmek için kullanılır. |
| adır vornaane | (deyim) ateş yağdırırcasına davranmak- aşırı sinirlilik- aşırı kızgınlık hallerini ifade eder. |
| dugel: | (dugel ki nivinenei ik biye kor) ma taa şime dugelane tever |
| cilikil: | (eke bıkise cılk egon cıra nina) |
| awa: | (f) o- odur |
| varasu: | (hin asenoke hata varasu bıxeleşiyo) |
| bıqediyo: | (indi) artık bitsin |
| insala: ? | (insala kervana ma vejina musulra) |
| qeyir: ? | (itkara qeyir ma caa nidiyo) |
| vîarna ra: | (ma zaf çi vîarna ra) |
| ağme biyaane | (mal ağme biyo….) dağılmak |
| destracı etsene: | (mordem ke gına waro- kes destracı neerzeno) |
| bover: | (naver-bover) karşı taraf |
| page: | (pantole mı dırıyo yama- goreke pol bo 2) paga alirgo: yıkıntı- harabe- bölme- bölüm- kısım |
| daji: | (qeso rast dazneno) –dez- |
| amay şi: | (roj- asm- ser amay şi) |
| verva cı vıntene: | (serrane 936 ra tepa Dersim verva hukumate tirk vındeno) |
| boka: | (tu sala boka verg be): dilerim ki kurda yem olasın |
| xof kerdene: | (u mordemane inura xof keno) |
| ware ware: | (wunca ware ware xuya berbeno) |
| mesel: | (yaşanmış) hikaye- anlatı |
| A | A |
| ecayib: | acayip- hayret verici |
| lerze: | acele- ~.kerdene: acele etmek- ~.guretene: titreme tutmak |
| oy: | acı duyma veya feryat ifadesi |
| çımo vesen: | aç gözlü |
| tamakîar: | aç gözlü- tamahkar- cimri |
| paka: | açık hava- 2)bir rüzgar |
| zenge: | açık yeşil- yeşil gözlü kadın- kız |
| ra kerdaa: | açık- ra kerde: açık- ~.verde: açık bırak |
| çarçım: | açıkgöz- dört göz |
| ra kerdene: | açmak- 2)soymak |
| edalet: | adalet |
| mordem: | adam 2)akraba- ~.en: insanlık- ~.e mawo: bizim akrabamız- bizim adamımız |
| adamaqıli | adamakıllı |
| adetura tever | adet dışı- alışılmışın dışında |
| edet: | adet edinmek |
| ef: | af- ~.affedilmek- ~.kerdene: affetmek |
| eferim: | aferin |
| afat | afet- felaket |
| ef ver kotene: | affa uğramak |
| afsar | afsar çip pece- gınenaxuare) afsare cenıke xu dest ra meverde |
| gırçık: | ağaç veya ağaçtan mamul eşyanın boğumlu olduğu yer- budak- çentik |
| ağayen | ağalık |
| gıran: | ağır- ağırbaşlı- olgun |
| gıraniye: | ağırlık |
| welçeğ: | ağırlık ölçüsü birimi- yaklaşık 40 kg |
| fek: | ağız- 2) kesici malzemenin keskin olan yüzü (feke kardy- feke dariye) |
| fekra vetene: | ağızdan çıkarmak |
| temuz: | ağustos böceği |
| fekre gınaane: | ağza düşmek- dedikodu malzemesi olmak- dile düşmek |
| fekakerde: | ağzı açık- 2)salak |
| pelek: | ağzı büzülmüş küçük torbacık- kese (feke sari peleke niya bicere) |
| fek raklaşiane: | ağzı yarılmak |
| fek kerdene: | ağzına koymak |
| fekra peraane: | ağzından kaçırmak- istemediği halde söylemiş olmak |
| fek panaane: | ağzını değdirmek- tadına bakmak- 2)boğazlamak |
| ağue fek şiyaane | ağzının suyu gitmek (deyim)- ağzı sulanmak- iştahlanmak |
| ax: | ah- ~-e guretene: ahı tutmak |
| ehbab: | ahbab- ~-en: ahbablık |
| aşci: | ahçı- aşçı |
| axure: | ahır |
| axır zeman: | ahir zaman |
| aid | ait |
| ajan | ajan ajaeny: ajanlık |
| aqıbet: | akıbet |
| aqıl guretene: | akıl almak- danışmak- bilgi almak |
| aqıl: | akıl hocası- akıl veren |
| aqıl daane: | akıl vermek |
| aqıle xu sare xu ser ardene: | akıl vermek- öğüt vermek |
| aqıldariye: | akıl vermek- öğüt vermek |
| aqıle xu vindkerdene: | akıl vermek- öğüt vermek |
| xeg: | akılsız- deli- aptal (ne bıra xeğa cıka) |
| virde biyaane: | aklında olmak- hatırında olmak |
| çımra kerdene: | aklında tutmak 2) gözüne kestirmek |
| aqıle xu sare xu ser ardene: | aklını başına toplamak |
| aqıle xu sare xu ser guretene: | aklını başına toplamak |
| aqrep: | akrepancak |
| leng: | aksayan- topal |
| neks: | aksi- inatçı- ters 2)vücudun üst kısmına gelen ani sancı |
| eleqadar: | alakadar- ~.alakadar olmak |
| alçağ | alçak (m)- yükseklik ifadesi |
| xapnaane: | aldatmak- kandırmak- yanıltmak |
| alem | alem- herkes |
| kıle: | alev |
| ca vatene: | Alevi inanışında cemaate kabul ediliş töreni |
| elevi: | Alevi- ~-en: Alevilik |
| rayber: | Alevilerde din adamı- yol gösterici- rehber |
| elfabe: | alfabe |
| çare: | alın- ~.bes |
| rotene-guretene: | alıp satmak |
| edetura tever: | alışılmışın dışında |
| dest poredaane: | alkışlamak |
| weli be to re bo: | Allah iyiliğini versin- 2)sana yazıklar olsun |
| çok yaşa | Allah sukır |
| elhemdürilla: | Allaha şükürler olsun! |
| taqdir ilahi: | Allahın takdiri- takdiri ilahi |
| guretene: | almak- pe.~:tutmak- yakalamak- xu ser.~:üzerine almak- alınmak |
| alaman | alman ~. Ki. Almanca |
| Almanya | Almanya |
| elmas | almast |
| çare rut biyaane: | alnı aşık olmak- alnı açılmak |
| çare berz kerdene: | alnını yükseltmek- alnını dik tutmak |
| zern: | altın- ~.îen: altından |
| altun: | altından yapılmış olan (m) 3. -nene altından yapılmış olan (f) |
| ceren: | alttaki- aşağıdaki |
| ap: | amca- dede 2.-o: amcaya veya yaşlı erkeğe hitap |
| emele: | amele- işçi |
| amirqa: | Amerika |
| ancağ: | ancak |
| ad | and- söz vermek- adamak |
| destınde: | anında |
| zıraane: | anırmak |
| maa: | anne |
| dakıle: | annecik- anne ~-y: anneciğim |
| entika: | antika |
| zutıke: | anüs |
| mabîen: | ara- orta- ilişki |
| gağan: | aralık |
| areme: | arama- ~.kerdene: arama yapmak-~-esto: arama var |
| arazi: | arazi |
| merxe: | ardıç |
| arıza | arıza- bozukluk |
| tîe dıma: | arka arkaya- peş peşe |
| riye pey: | arka yüzü- dış yüzü |
| pey: | arka- ~.ser:geri- ~.niye:arkası- ~.do: sonra |
| albaz | arkadaş |
| muriye: | armut |
| arnavud: | Arnavut 2)Asi- inatçı |
| cew: | arpa |
| čew | arpa |
| arsız: | arsız- ~-en: arsızlık |
| ca de mende: | arta kalan- geride bırakılmış olan |
| čıra mendene | arta kalan, 2) geride kalmak |
| lendi: | artık- ~.beso: artık yeter |
| iêndi: | artık- bu kadar |
| esebi: | asabi- sinirli- gergin |
| murız: | asık surat (murıze xu ardo peser) |
| alayi | askeri alay |
| aslan: | aslan |
| şîer: | aslen ? ~.kerdene:bakmak- seyretmek (eştbe dare- şîer- sevken- ağay) |
| havore: | aşagıdan yukarıya |
| war kedene: | aşağı dökmek- aşağı indirmek- aşağı düşürmek |
| tıro amaane: | aşağı inmek- içinden geçmek |
| cer: | aşağı- ~-e: aşağıdan- ~-en: aşağıdaki |
| cer: | aşağı- alt |
| cera be cor: | aşağıdan yukarıya kadar |
| gevani-gevanîen: | aşçı- yemek yapan- aşçılık |
| aşi: | aşı- ~kerdene: aşı yapmak- ~biyaane: aşı olmak |
| aşıq: | aşık- ~biyaane: aşık olmak |
| balaban: | aşiret adı |
| aşiry: | aşiretler |
| esq: | aşk- sevgi- istem |
| gırnau kerdene: | aşka gelmek (kediler için) |
| astor: | at- ~-e: dişi at |
| vatene verenu: | atasözleri- daha önce yaşamış olanların söyledikleri |
| adir | ateş |
| asa: | ateş küreği |
| asdam: | ateş küreği |
| caa adir: | ateş yakılan yer- ocak |
| adır wekerdene | ateş yakmak |
| adır viarnaane | ateşin sönmeye yüz tutması hali |
| adır pa nane | ateşle tutuşturmak- yakmak |
| xu cer estene: | atlamak- kendini aşağı atmak |
| pıren: | atlet niyetine- gömlek veya fistan altına giyilen uzun entari |
| aspor biyaane: | atlı olmak- ata binmek |
| aspar: | atlı süvari |
| atmece: | atmaca |
| lape: | avuç |
| dawa vekili: | avukat |
| avuqat: | avukat- dava vekili |
| asne: | ay- mehtap |
| xu lingera kerdene: | ayağına giymek |
| pay r acı naane: | ayak basmak |
| lınge: | ayak- ~.estene: adım atmak- ~.xu ver estene: ayak diremek |
| pıne: | ayakkabı yaması |
| postal: | ayakkabı- postal |
| pawura vıntene: | ayakta durmak |
| vılıka rojy: | ayçiçeği |
| ayety: | ayetler |
| gudık: | ayı yavrusu |
| kag: | ayıklama- ~.kerdene: ayıklamak |
| edeb: | ayıp 2)~.siz: edepsiz- terbiyesiz- hayasız |
| tomete- mare tometa: | ayıp- yasaklanmış |
| rabırnaane: | ayırmak |
| cera kerdene: | ayırmak- parçalara ayırmak |
| ceser kerdene: | ayırmak- parçalara ayırmak |
| čé kherdene | ayırmak, ayrıştırmak, |
| čé né kherdene | ayırmamak |
| ayne: | ayna |
| zu cısn: | aynı- aynı cins- birbirinden farksız- tek tip |
| şepiye: | ayran sallarken yayığın asıldığı üç ayaklı alet |
| cia: | ayrı- kendi başına |
| čá | ayrı, 2.kendi başına, ~-biyaane: ayrılmak, 2. ayrı hane kurmak |
| rabıryaane: | ayrılmak- 2)-den kesilmek |
| cia biyaane: | ayrılmak- ayrı hane kurmak- boşanmak |
| cera biyaane: | ayrılmak- parçalara ayrılmak |
| qıt: | az- az bulunan- kıt |
| tike: | az- azıcık- birazcık- ~.e mend: ramak kaldı |
| raji: | azı- hoşnut- ~.biyaane: razı olmak- ~.kerdene: razı etmek |
| B | B |
| bakıl: | babası |
| baba egit: | babayiğit- güçlü- kuvvetli- ~-en: yiğitlik |
| qor: | bacak |
| bacanağ: | bacanak- eşleri kardeş olan erkekler |
| vame: | badem |
| bağ: | bağ ~.ehenpure: üzüm bağı- bağlanmış desteler |
| qırıke: | bağ budama vb. işlerde kullanılan orağa benzer bir çeşit küçük dehre |
| čematki roniştene | bağdaş kurarak oturmak |
| cematki ronistene: | bağdaş kurmak |
| musteqil: | bağımsız- müstakil |
| zırçaane: | bağırmak- feryat etmek |
| loqle: | bağırsak |
| barr-bar: | bağırtı- feryat- ağlama sesi 2)acımasız- kaba |
| pıra bestene: | bağlamak |
| pıra bestaa: | bağlı- ilgili- yapışık |
| pabestaa: | bağlı-ilgili- yapışık |
| mane: | bahane- neden- 2)anlam 3)engel- ~.kerdene: bahane etmek (çiye mane ke bi) |
| bext: | baht- be.~:bahtsız- ~.o şa:kara baht- kötü talih |
| mot biyaane: | bakakalma- şaşırma- hayret etme |
| paxır: | bakır |
| beqal: | bakkal ~.iya: bakkaliye |
| nîadaane: | bakmak (mıke na tey nîa da- sermayiye) |
| qayt kerdene: | bakmak- beslemek- …den sorumlu olmak |
| şer kerdene: | bakmak- seyretmek |
| torjîen: | balta |
| panga: | banka |
| beraj: | baraj |
| haşt: | barışık- ~.biyaane: barışmak |
| were amaane: | barışmak |
| barut | barut |
| dawasnaane: | bastırarak sıkıştırmak |
| sare weşeny: | baş sağlığı |
| destberen: | başarı- beceriklilik |
| sare gurîetene: | başı ağrımak- baş ağrısına hasıl olmak |
| vereniye u peyniye: | başı sonu- önü arkası- ilerisi gerisi |
| serevde: | başına kakmak |
| sare werdene: | başını yemek- hayatını yitirmesine sebep olmak- 2)başını şişirmek- başını ağrıtmak |
| zöbina: | başka (tu xore zobina kar bivine- tu made nire neuncena) |
| čaena | başka bir yer, ~.de: başka bir yerde |
| çitîke: | başörtüsü |
| çol: | batak- çamurlu yer |
| turo vetene: | batırıp diğer tarafından çıkarmak- 2)daldırıp çıkarmak |
| qert: | bayat- kart- 2)yaşlı |
| gort: | bayır- 2)küçük orman kümesi |
| taa: | bazıları- bazısı |
| badiwa: | bedava- karşılıksız |
| zawut daane: | beddua etmek |
| azeb: | bekar |
| bela: | bela- başkasının başına musallat olan-~.biyaane: bela olmak- ~. De toregino: (deyim) Allah belanı versin( haq bela xobe todo)- ~.de cıre gına sarere ~.biyaane: başına bela olmak |
| beli: | belli |
| çilsıpîe: | bembeyaz |
| sımsıpîe: | bembeyaz |
| ez: | ben |
| ez von: | ben diyorum |
| Ez sev on- u se vano (vana): | ben ne diyorum- o ne anlıyor? |
| nefsopet: | bencil |
| pia: | beraber- birlikte- 2)takılı- yapışık |
| tey: | beraberinde- birlikte- ~.ro: içinde- dahil |
| berber: | berber- ~.xane: berber dükkanı |
| nat: | beri-bu yan- ~-a: beride- bu yanda- ~.-a bota: burada orada |
| zalal: | berrak-temiz su- bulanık olmayan- duru |
| bonc: | beş- be bonc:beşer beşer |
| beyan: | beyan- bildirim- açıklama- söyleme |
| darosipe: | beyaz ağaç- akağaç |
| çıftexaşi: | beyaz patiska |
| gez: | beyaz tenli |
| paç: | bez parçası |
| bıbo mebo: | bıbo mebo: olsun olmasın- mutlaka- olsa da olmasa da |
| kardy: | bıçak- ~.a alafranga: iki tarafı da keskin bıçak |
| bınisu: | bınisu:dün gece |
| verdaane: | bırakmak |
| raverdaane: | bırakmak geçmesine izin vermek |
| ca verdaane: | bırakmak- ayrılmak- geride bırakmak |
| ča verdaane | bırakmak, terk etmek, 2. ayrılıp gitmek, 3. geride bırakmak |
| zımel: | bıyık- ~.ın: bıyıklı |
| çinaa: | biçilmiş olan |
| çinitene: | biçmek |
| badena: | bilahare- sonra |
| xebere daane: | bildirmek- haber vermek |
| zantox: | bilen- bilgili- bilgin |
| bilate: | bilet |
| bilazığ: | bilezik |
| bilasa: | bilhassa- özellikle |
| zeke yeno zanatene: | bilindiği gibi- 2)bilinebilir |
| yeno zanıtene: | bilinebilir- bilinmesi mümkün |
| zante: | bilinmek- bilinmiş olmak- bilinen |
| mertal: | bilmece |
| zanaane: | bilmek- biliyor olmak |
| nözke: | bilmem ki |
| nizanaane: | bilmemek- bilmiyor olmak |
| čınise | bin |
| deh: | binek hayvanı için kullanılır- ~.kerdene: dehlemek |
| bınpize: | binek hayvanlarında koşumun (semerin) kolanı |
| çewlig: | Bingöl |
| Bingöl: | Bingöl ili |
| Darahen: | Bingöl’e bağlı Genç ilçe merkezi |
| cı niştene: | binmek |
| čıniştene | binmek |
| azgela: | bir ağaç türü |
| tîeare: | bir arada- bir araya |
| tewrena: | bir başka çeşit- değişik |
| ronîen: | bir çeşit yemek |
| neqete: | bir damla- çok küçük şey |
| zu: | bir gözlü- ~.kerdene: birleştirmek- 2)eşit kılmak- aynılaştırmak |
| reyna: | bir kez daha |
| xatıre çiyere daane-sanaane: | bir şeyin veya birinin hatırı için bağışlamak- 2)hatırı için vermek |
| tekîena: | bir tane daha |
| qurnık: | bir tür bitki |
| xasxasık: | bir tür çicek |
| gigil: | bir tür hayvan hastalığı |
| vırendy: | bir tür hayvan hastalığı |
| talaqe: | bir tür ot |
| palaxe: | bir tür ot- biyo.~: deyim |
| nune milçuku: | bir tür ot- madımak |
| xasıle: | bir tür yemek |
| biyo nebiyo: | bir varmış bir yokmuş |
| čaa de | bir yer de |
| taca: | bir yere kadar- bir bakıma- bir yerde- 2) bir bölüm- bir kısım- bir parça |
| ča ra kherdene: | bir yeri (açarak) soymak |
| cara vejiane: | bir yerlerden çıkmak |
| čaa ra vejiane | bir yerlerden çıkmak |
| zusere: | bir yıl- bir yıllık- bir yaşında olan |
| zemanena: | bir zaman sonra- 2)bir süre daha- 3)başka bir zaman |
| qawute: | bir zaza yemeği |
| hebena: | biraz daha |
| tayina: | biraz daha |
| tenî: | biraz- az- ~.ki: birazcıkta |
| jübin musnaane: | birbirine göstermek- birbirine öğretmek |
| jübin zanaane: | birbirini bilmek- birbirinin ne mal olduğunu bilmek- karakterini bilmek |
| jübiny: | birbirini- ~.ra: birbirine- birbirinden |
| jükek: | biri- bir tanesi- biricik- ~en: tek olma durumu |
| nun vetene: | birilerini ağırlamak üzere yemek hazırlayıp sunmak |
| vera daane: | birinin yeirne vermek- 2)karşılığında- mukabil |
| jüyeny: | birlik- teklik- 2)beraberlik- birliktelik- eşitlik |
| aspıze: | bit |
| nutıke: | bit yavrusu |
| kewta: | bitik- düşük- yatalak olmak- 2)olanaksız olmak |
| aspızın: | bitli- bitlenmiş olan |
| Bidlis: | Bitlis |
| kotene: | bitmek- tükenmek- eracı kotene: dokunmak- takılmak 2)kemirmek- era dest kotene: ele geçmek- yakalanmak- era ser kotene: üstüne varmak |
| boğe: | boğa- henüz çifte sürülmemiş erkek sığır 2)iriyarı- güçlü (mecazi benzetme) |
| jübin guretene | boğuşmak- 2)birbirini tutmak- desteklemek |
| boğçe: | bohçacı |
| bollıxiye: | bolluk- varlıklılık |
| dîen: | borç- ~.guretene: borç almak- ~.dar: borçlu- ~.kerdene: ödünç almak- borç almak |
| ca mendene: | boş yer kalması- tam doldurulamamış |
| lese: | boy |
| bezn: boy pos | boy pos |
| boya: | boya- ~.ci: boyacı |
| boyli: boylu- uzun | boylu- uzun |
| vera biyaane: | boynunda olmak- boynuna takmış olmak |
| iştiri: | boynuz- 2)gözyaşı |
| vıle: | boyun |
| nire: | boyunduruk |
| kılame: | boyundurukta bulunan ve öküzün boynunu yanlarından saran iki çubuktan her biri |
| tat: | bozkır- 2)~.e çari: alın kemiği |
| velik: | böbrek |
| qoraane: | böğürme |
| nîa: | böyle |
| aniya: | böyle- öyle |
| ana: | bu (f) |
| na: | bu (feminin) |
| anu: | bu (m) |
| nu: | bu (maskulin) |
| emsu: | bu gece |
| na raa: | bu sefer |
| ebe na hesab: | bu şekilde- bu hesapla- bu hesaba göre- bu gidişle |
| nahetra: | bu taraftan |
| nahetera: | bu taraftan- bu yandan |
| ewro: | bugün |
| naroz: | bugün |
| ewren: | bugünkü |
| narozu: | bugünlerde |
| daqoq kerdene: | buğday vb. tahıl ürünlerini döverek sapından ayırmak |
| puxur: | buğu- buhar |
| bulğur: | bulgur |
| dengi: | bulgur dövmekte kullanılan dibek- 2)yük eşyası |
| pîeda kerdene: | bulmak- tedarik etmek (kota pîeda biyo) |
| na yine: | bunları |
| pırnıkera ardene: | burnundan getirmek |
| pırnıke: | burun- ~.beerz kerdene: kibirlenmek- burnu havada |
| pozmık: | buruna takılan halka- hızma |
| permelnaane: | buruşturmak (per u paye ma permelnay ra) |
| čemed | buz |
| cemed: | buz- ~-ın: buzlu- aşırı soğuk- ~-iyaa: donuk- donmuş olan |
| buzxane: | buzhane |
| namıtene: | bükmek |
| tadaane: | bükmek- döndürmek- çevirmek- burmak |
| serra ser: | büsbütün- baştan başa- başa baş |
| bon: | büyük oda- 2)evin mutfağı ~.rakerdaane: ev soygunu |
| badiye: | büyük taş |
| lengeri: | büyük topak |
| kerim: | büyük- yüce- kerim- muktedir |
| pirıke: | büyükanne- 2) örümcek- 3)uyuşmak (ustnorake lıngamı biya pirıka) |
| naxır: | büyükbaş hayvan sürüsü- sığır |
| kerem kerdene: | büyüklük etmek |
| gırs biyaane: | büyümek |
| C | C |
| Č | Č |
| cacıx: | cacık |
| čačığ | cacık |
| čade | cadde |
| čade de şiyaane | cadde de yürümek, cadde den gitmek |
| cade: cadde. ~-ra: | cadde. ~-ra: caddeden- ~.ser vınıtene: cadde üzerinde durmak |
| cayil: | cahil- toy- ~-cahillik |
| čayıl | cahil, toy |
| cam: | cam |
| čam | cam |
| cambaz: | cambaz- ~-en: cambazlık |
| čambaz | cambaz, ~.én: cambazlık |
| čajiye | cambaz, rol kesen kadın |
| camekan: | camekan |
| camiye: | cami |
| čamiye | cami |
| can: | can |
| čan | can |
| čan weşiye | can sağlığı |
| čandaane | can vermek, 2)kazanç sağlamak |
| čane | Canan |
| čınawur | canavar |
| časus | casus |
| casus: | casus- ~-en: casusluk |
| čeneme | cehennem |
| ceneme: | cehennem- 2)hata |
| čaket | ceket |
| cem: | cem- 2)~.giredeane: Alevi inancında… |
| cemaat: | cemaat- topluluk |
| čemaat | cemaat, 2. topluluk |
| cemiet: | cemiyet- dernek |
| čemiyet | cemiyet, 2. dernek |
| cenaza: | cenaze |
| čeneza | cenaze |
| cenet: | cennet |
| čenet | cennet |
| čebxane | cephane, mühimmat |
| ceryan: | cereyan- elektrik- 2)hava akımı 3)ro daane: elektrik vermek- işkence yapmak |
| cesaret: | cesaret |
| česaret | cesaret |
| cesed: | cesed |
| česed | cesed |
| čendeġ | ceset, 2) iskelet, 3) hayvan leşi |
| česur | cesur |
| cesur: | cesur- ~-en: cesurluk- cesaret |
| cetvel: | cetvel |
| četvel | cetvel |
| cab (cab dona mı?) : | cevap |
| čevab | cevap |
| čevher | cevher |
| cevher: | cevher- 2)isim |
| čeza | ceza |
| cırm: | ceza bedeli |
| čırm | ceza bedeli |
| ceza: | ceza- ~-li: cezalı- ~.guretene: ceza almak- ~.werdene: cezaya çarptırılmak- hüküm giymek |
| cezwe: | cezve |
| čezve | cezve |
| çızırti: | cızırtı |
| cigeramı: | ciğerim- canım (sevgi ifadesi için kullanılır) |
| cila: | cila |
| nekes: | cimri |
| čın – peri | cin, peri |
| čomerd | cömert |
| comerd: | cömert- 2)erkek- yiğitlik- ~-en: cömertlik |
| cubbe: | cübbe |
| čubbe | cübbe |
| cüce: | cüce |
| čuče | cüce |
| cumle: | cümle |
| čumle | cümle |
| čumleten | cümleten |
| cumleten: | cümleten- hepsi- hepsi birden |
| cunubet: | cünüp |
| čunubet | cünüp |
| čuret | cüret |
| curet: | cüret- cesaret |
| cüzdan: | cüzdan |
| čızdan | cüzdan |
| Ç | Ç |
| herbi: | çabuk- hemen- ~.herbi: çabuk çabuk- bir an önce |
| çağ: | çağ- zaman |
| zıq biyane: | çakılıp kalmak- dikilip durmak |
| adırge | çakmak |
| çalampa:? | çalampa:? |
| pîet: | çalışkan (mara pîet vejine) |
| darba gurenaane: | çalışmanın tam zamanı- işin tam sırası |
| cıntene: | çalmak- müzik aleti çalmak |
| çarıx: | çarık |
| çarpay- koşar adım- dört nala | çarpay- koşar adım- dört nala |
| çarseme: | Çarşamba |
| çarşi: | çarşı |
| taşele biyaane: | çatlamak (taşeniya tija amnân baxsera) |
| çayır u çıman: | çayır çimen |
| çegıl: ? | çegıl: ? |
| çakuç: | çekiç |
| dendıke: | çekirdek |
| cekceke: | çekirge |
| kas: | çekme- ~.kerdene: çekmek- ~.kerdaa: çekilen |
| şakul: | çekul |
| polat: | çelik- 2)çok sağlam- çok sert- 3)~-e: şarapnel- silah kurşunu |
| çelkerdene: | çelkerdene: |
| lenge ver estene: | çelme takmak |
| çember: | çember |
| kesit: | çeşit (ma uki kesidewo canım) |
| buliye: | çeşme musluğu- ibrik vs. kaplarda suyun aktığı boru |
| çetin- zor- çetin | çetin- zor- çetin |
| ceyiz: | çeyiz |
| čeyiz | çeyiz |
| çeyreg: | çeyrek |
| waqaane: | çığlık atmak- bağırmak- feryat |
| menfaat: | çıkar- menfaat |
| vetene: | çıkarmak- ~.daane: çıkarttırmak |
| vetene: | çıkarmak- ~.daane: çıkarttırmak |
| tever daane: | çıkarmak- açığa vurmak |
| vejiyaane: | çıkmak- çıkagelmek- çıkarmak- tever.~: dışarı çıkmak |
| har: | çılgın- 2)kudurmuş- ~.biyaane: çılgınlık 2)hareketli- yaramaz |
| çım cıkerdene (çeneke hewla laak-ı çım kerdocı) “nia bikeroke- domanki” | çım cıkerdene (çeneke hewla laak-ı çım kerdocı) “nia bikeroke- domanki” |
| çım: ver ardene: | çım: göz ~.rakerde şiyaane: gözü arkada gitmek- ölmek- ~.u ver ardene: göz önüne getirmek- ~.de biyaane: beğenmek- gözü …de olmak- niyeti olmak |
| zıngaane: | çınlamak- zıngırdamak |
| çiplağ: | çıplak |
| zut: | çıplak |
| rut: | çıplak- giysisiz- 2)evsiz-barksız- kimsesiz- yoksul- ~.biyaane: soyunmak |
| çipçiğlağ: | çırılçıplak |
| çiçege: | çiçek |
| čıte | çift |
| cıte: | çift ~.kerdene: çift sürmek |
| cüte: | çift- iki tane |
| debestene: | çifte koşmak- 2)bir yere bağlamak- 3)birbirine bağlamak |
| çıfte: | çifte- çift namlulu tüfek |
| çut be çut: | çifter çifter |
| parzun: | çiğ sütü süzüp temizlemek veya çalkalanarak kıvamına getirilmiş ayranın yağını ayıklamak üzere süzmek türü işlerde kullanılan tül- ince bez- süzgeç |
| kal: | çiğ- ham- olgunlaşmamış |
| cüyi tene: | çiğnemek |
| cüy itaa: | çiğnenmiş olan (ağızda) |
| çîk (zu çikra dina vesene) | çîk (zu çikra dina vesene) |
| çimanto: | çimento |
| çivit: | çivit- mavi renkli bitkisel toz boya |
| cızme: | çizme |
| čızme | çizme |
| ra kotaane: | çocuk doğurmak- doğum yapmak- yükselmek- doğmak |
| doman: | çocuk- ~-en: çocukluk |
| zaf kerdene: | çoğaltmak- arttırmak |
| zaf zaf: | çok çok- en fazla- 2)niyahet |
| boraane: | çok güçlü bir ses tonuyla bağırmak 2)Büyük baş hayvanların çıkardığı ses |
| jede: | çok- fazla |
| zaf: | çok- hayli- epey- ~.biyaane: çok olmak- çoğalmak |
| zaf: | çok- hayli- epey- ~.nîemend: az kaldı |
| bol: | çok- pek fazla- epeyce |
| zafîen: | çokluk |
| çolıxe: | çolıxe: |
| gîerm: | çorba- ~.doyıne: ayranlı çorba- ~.a puney: naneli çorba |
| rabıjiyaane: | çözülmek |
| çüye: | çubuk- sopa ~-cı resnaane: sopayla vurmak- sopalamak |
| cılık: | çul |
| čılık | çul |
| çal: | çuval |
| teliz: | çuval |
| avrenc: | çuval ağzı dikmek için kullanılan kılda yapılma ip |
| goçen: | çuvaldız |
| çurıg: | çürük- ~.vejiaane: çürük çıkmak |
| xerepiyane: | çürük- çürümüş- 2)bunamış (dewe xerepıte) |
| çurmis biyaane: | çürümek |
| poyaane: | çürümek- küflenmek (sona gınene xepisre- poyına..) |
| D | D |
| dabe (dabe qafıkere- cıra gon arde) –purodaane- | dabe (dabe qafıkere- cıra gon arde) –purodaane- |
| dadiye: | dadı |
| vaa koy: | dağdan esen rüzgar |
| ağme kerdene | dağıtmak- ayırmak- paylaştırmak- bölmek |
| vıla kerdene: | dağıtmak- paylaştırmak |
| dağ kerdene: | dağlamak |
| gıle kowu: | dağların tepesi |
| badena: | daha sonra |
| xona: | daha şimdi- az evvel |
| tım: | daima |
| tım: | daima- her zaman- devamlı |
| dayim: | daima-2)kez- sefer |
| daira: | daire- işyeri- makam |
| daqdilo: | daktilo |
| turo daane: | daldırmak |
| darloğ: | dam loğunun çekilmesinde kullanılan ağaç |
| asmîane feky: | damak |
| damare: | damar |
| zama: | damat- enişte |
| damğa: | damga- onay |
| şıbıg: | damın ucu- saçak |
| dılapa: | damla- ~.kerdene: damlamak 2)damlıyordu |
| gok: | dana |
| tentene: | dantel- tente |
| darağaci: | darağacı |
| çeriye: | dare meskewo werten |
| korek: | darı |
| tenge: | darlık- çaresizlik- kriz |
| dewa: | dava- ~.kerdene: dava etmek- şikayet etmek- ~.tera kerdene:kışkırtmak- olay çıkartmak |
| dawacı: | davacı |
| vırıng: | davar kırpmakta kullanılan büyük makas |
| dewat: | davet ~.kerdene: davet etmek |
| dawule: | davul- ~.cınaane: davul çalmak 2)davulci: davulcu |
| weznaane: | dayamak- ero cı wezıyaane: dayanmak- yaslanmak |
| damis biyaane: | dayanmak |
| vıre vıre: | dedikodu |
| defın: | defin- ~.kerdene: defnetmek |
| defter: | defter |
| xatır zanaane: | değerini bilmek- saygı göstermek |
| ne ki: | değil ki- sadece… değil- -den dolayı değil |
| arîe: | değirmen |
| olıxe: | değirmende pervaneye su taşıyan borulardan sonuncusu |
| vırnaane: | değiştirmek |
| vırnaane: | değiştirmek (kıncane domanu vırnena) |
| dehela: ? | dehela: ? |
| dariye: | dehre? |
| budelaa: | deli- ~-n: delilik |
| lone: | delik- in- ayı ini (feko wes- mori qulera vezeno) |
| delıl: | delil |
| dem: | dem- çay demi ~.guretene: demlenmekte olan |
| demeke: | demek ki |
| ra vîerdene: | den boşamak- bırakmak |
| ra tever kerdene: | den dışarı atmak |
| ver remaane: | den kaçmak |
| ra pey: | den sonra |
| dengız: | deniz (ebe kundez- dengız kêm nibeno) |
| deprem: | deprem |
| dere: | dere |
| derece: | derece |
| dereza:? | dereza:? |
| çerme: | deri- post |
| poste: | deri- post- 2)posta- ~.ci: postacı- ~.daane: postalamak- postaya vermek- xane: postane |
| derse: | ders- ~.daane: ders vermek- ~.guretene: ders almak |
| dersxane: | dershane- sınıf |
| Abasu | Dersim yöresinde yerleşik Abasan aşireti |
| Abasu | Dersim yöresinde yerleşik abasan aşireti |
| düzgın: | Dersim’de bir ziyaret |
| derd: | dert- sorun |
| dîewres: | derviş |
| dest cı ardene uyoke dest anora tu teste xu bişkiye) | dest cı ardene uyoke dest anora tu teste xu bişkiye) |
| deste: | deste- demet- 2)dikili- iplikle dikilmiş olan |
| pıst guretene: | destek almak |
| desteg: | destek- ~.biyaane: destek olmak |
| name vetene: | deşifre etmek |
| dewam: | devam 2)~.ke: devam et |
| verena: | devamlı- eskiden beri- giderek- ~.herke şi peyser gittikçe kötüleşti |
| boyna: devamlı- her zaman | devamlı- her zaman |
| dewr: | devir- zaman- 2)dönme- döndürme- 3)~. Kerdene |
| qole: | devlet otoritesini tanımayan- başkaldıran- bu sebebten dağa çıkmış grup |
| dewran: | devran |
| dewlete:? | dewlete:? |
| bare mı keno gıran: | deyim:yükümü ağırlaştırıyor |
| deyr:? | deyr:? |
| dımpiştıke: ? | dımpiştıke: ? |
| dıqıle:? | dıqıle:? |
| dırdır: | dırdır- laf kalabalığı |
| dısmale. Mendil | dısmale. Mendil |
| tever: | dışarı- dış- 2)dışında- hariç- ~.a: dışarıda |
| tever vejiyaane: | dışarıya çıkmak- 2)tuvalete gitmek |
| dıxazkan: | dıxazkan: bebekli kadın- yeni doğum yapmış kadın- loğusa |
| awo bin: | diğer- diğeri |
| yi binu: | diğerleri- ötekiler |
| tik: | dik |
| teli: | diken- ~.kerdene: etrafı dikenle çevirlemek |
| dıqqet: | dikkat |
| dikma:? | dikma:? |
| destene: | dikmek |
| zon: | dil |
| fıqare: | dilenci- yoksul |
| asıqen kerdene: | dilencilik etmek- yüzsüzlük etmek- Çingenelik etmek |
| zon ser şiyaane: | dili yatkın olmak |
| zon sere bitaane: | dilinin ucunda olmak |
| lal kerdene: | dilsizleştirmek |
| araşiyaane: | dinlenmek- istirahat etmek |
| dıdan: | diş |
| markîeke: | dişi |
| mayine: | dişi at |
| dele: | dişi köpek |
| deleverge: | dişi kurt |
| diar: | diyar 2)üst |
| zoni: | diz- ~sere: diz kapağı |
| cema: | dizilerek oluşturulan yığın- ~. Kerdene: dizmek- 3)kucak dolusu deste |
| çokane xore daane: | dizini dövmek- dövünmek |
| banik: | doğada çocukların oynamak için yaptıkları evcik |
| doğan: | doğan- özel isim |
| raşt vejiyaane: | doğru çıkmak- doğru olduğu anlaşılmak |
| raşt: | doğru- gerçek- ~.iye: doğrulık- gerçeklik- ~.lken: gerçek- hakiki- sahici |
| rastarast: | doğruca- doğrudan doğruya- direkt |
| rast kerdene: | doğrultmak- düzeltmek- yoluna koymak- düzenlemek |
| zaaane: | doğurmak- yavru doğurmak (hayvanlar için kullanılır) |
| newaa: | doksan |
| doxtor: | doktor |
| hekim: | doktor- hekim |
| dolab: | dolap |
| dolımena (he la dolime ağue biya qıdâatu) | dolımena (he la dolime ağue biya qıdâatu) kere- kez- sefer |
| xoz: | domuz |
| tuman: | don- tuman- ~.e goly: boksör şortu- kısa don |
| čemediane | donmak, buz tutmak |
| şilme: | dopdolu- ağzına kadar dolu |
| yar u axyar: | dost ve düşman |
| çılek: | doyumsuz (başkasının malında gözü olan)-obur- ~-en: oburluk |
| deverdaane: | dökmek |
| tadao: | döndüren- çeviren |
| çerexnaane: | döndürmek |
| çarnaane: | döndürmek 2)tercüme etmek |
| ra ceraa: | dönen (m) |
| cerenora na vano: | dönüp şöyle diyor |
| çarqat: | dört kat- dört misli |
| çar: | dört- ~.sey: dört yüz- ~.be çar: dörder dörder- ~.kose: dört köşe |
| dosege: | döşek- yün yatak |
| musene: | döven |
| gulbang: | dua (tore gulvangu wuncan) |
| dua: | dua- ~.dua kerdene: dua etmek |
| lew tadaane: | dudak bükmek |
| lew: | dudak- öpücük- ~.pa naane: öpmek |
| lewtut: | dudakları sarkık ve kalın olan kişi |
| cenika via: | dul kadın |
| hermete: | dul kadın- kadın |
| via: | dul- ~.ry: aşerme- ~.ry kerdene: aşermek |
| vındarnaane: | durdurmak- bekletmek |
| gıre: | düğüm- ~.daane: bağlamak |
| veyve: | düğün |
| nune veyvi: | düğün ekmeği |
| dümbelek: | dümbelek |
| dımduz: | dümdüz |
| vijery: | dün- ~.îen: dünkü- dünden kalma |
| dina: | dünya 2)~.ke bîero pîeser:? 3)~.ke vazok:? |
| dırbıne: | dürbün |
| adawet | düşmanlık- garaz- hınç- infial- öfke- nefret |
| ware gınaane: | düşmek- yere düşmek |
| domen ver şiyaane: | düşük yapmak |
| fom: | düşüncesiz |
| nalıke: | düve |
| rast vejiyaane: | düze çıkmak |
| reze: | düzgün- endamlı |
| raste: | düzlük- meydan- alan |
| E | E |
| ebe izna…: …nin izniyle- … nin sayesinde | ebe izna…: …nin izniyle- … nin sayesinde |
| ejnebi: | ecnebi- yabancı- gayri Müslim |
| efkar kerdene: | efkarlanmak- duygulanmak- üzülmek |
| musnağ: | eğitmen |
| çewt: | eğri- çarpık- ters- yanlış |
| çewtek: | eğrimsi- eğrice |
| ehliyet: | ehliyet: |
| zuqat: | ek kat |
| nun: | ekmek- ~-e tire: oklava ile yapılan ince ekmek- tandır ekmeği |
| kîem: | eksik- noksan- ~.zanaane: eksik bilmek- tam bilmemek (çıke kîemyo vat ey biare) |
| zanao: | eksper- bilirkişi (kare mordeme zanao basqero) |
| tırs: | ekşimtrak bir bitki |
| xarput: | Elazığ |
| helbet | elbet- tabii ki |
| kıne: | elbise- giyecek |
| lapık: | eldiven |
| dest daane: | ele vermek |
| elegtırıg: | elektrik |
| vitene: | elemek |
| dest akerde: | eli açık- cömert- ~-ne: el açmak- dilencilik yapmak |
| destpayra kotene: | eli ayağı tutmamak- yaşlılık- kimsesizlik |
| destteng: | eli dar maddi sıkıntı içinde olmak |
| dest beste: | eli kolu bağlı- mahkum |
| destte biyaane: | elinde olmak- yetkili olmak |
| destra guretene: | elinden almak- alıkoymak |
| destra guretene: | elinden almak- taşımasına yardımcı olmak- 2)kullanılmış almak- elden düşme almak |
| destever niamene: | elinden gelmemek- becerememek |
| destra şiyaane: | elinden kaçırmak- fırsatını kaçırmak |
| dest kotene: | eline geçmek- destu ver kotene:? |
| dest pîe guretene: | elini tutmak |
| dest panaane: | eliyle dokunmak |
| candaane: | emek vermek- can vermek |
| bul: | emekleme- ~.kerdene: emeklemek |
| teqawut: | emekli- ~.biyaane: emekli olmak- ~.en: emeklilik |
| emeqdar: | emektar- çok emeği geçmiş olan- 2)çalışan işçi |
| emel: | emel- ishal |
| emelet:? | emelet:? |
| emir: | emir- ~.kerdene: emretmek- ~.name: emirname- emir belgesi |
| litene: | emmek |
| emirde biyaane: | emrinde olmak |
| rınde xu: | en iyisi- doğrusu |
| axıry: | en sonunda- neticede- nihayet- ne de olsa |
| epeyi: | epeyce- ewre~.ne: bugün epeyceyim- düzeliyorum- iyileşiyorum |
| tamase: | erik- 2)tuhaf |
| vılesnaane: | eritmek |
| ero: | erkeğe sesleniş biçimi (argo) ulan! |
| şıpık: | erkek eşek yavrusu (aqılo şıpık baro goran) |
| čámord | erkek, yiğit, ~.én: erkeklik, yiğitlik |
| čámordénra kotene | erkekliğini kaybetmek, 2. iktidarsızlaşmak |
| camerden kerdene: | erkeklik taslamak- 2)babalık yapmak- iyilikte bulunmak |
| čámordén kherdene | erkeklik taslamak, 2. babalık yapmak, 3. iyilikte bulunmak |
| camerd: | erkeklik- yiğitlik |
| hermeni: | ermeni |
| teberık: | ermişlerin verdiği- uğurlu olduğuna inanılan- miktar olarak çok az olan şeker- bir dilim elma vs. yiyecek |
| Erzingan: | Erzincan |
| xınıs: | erzurum ilçesi |
| eser: | eser |
| yesir: | esir |
| gan: | eski |
| lakas: | eski giyecek- elbise- 2)rüşvet |
| verecu: | eskiler |
| verenieny: | eskilik |
| esnaf: | esnaf |
| esrar: | esrar- uyuşturucu |
| esterfilayi: | estağfurullah |
| çö: | eşeğin yürümesi için verilen komut sesi |
| eşqiya: | eşkıya |
| ağue | et suyu- ~-zalale: berrak su- ~-sımıtene: temiz su |
| goşt: | et- ~-en: etli- 2)şişman |
| çıme: | evin bölümlerinden her biri “çe sıma çan çımeyyo?” |
| pîere: | evlat- 2)sülale |
| ewlad: | evlatlıktan çıkarmak- 2)~-e: kız çocuğu |
| ortme: | evlerin yanında bulunan ve evin bir kapısının çatısına açıldığı tek katlı bölme |
| ewlade ewladu: | ewlade ewladu: çocuklarının çocukları- torun |
| zengi: | eyer (astoro xırt zengi xo nidano) |
| ezane: | ezan |
| ezber: | ezber- ~.kerdene: ezberlemek |
| ezbetamı:? | ezbetamı:? |
| eziyet: | eziyet |
| F | F |
| qıda: | facia- felaket- kaza-bela |
| ifade: | fade- ~.daane: ifade vermek- ~.guretene: ifade almak |
| fazi: | faiz |
| feqet: | fakat |
| feqir: | fakir |
| fal: | fal- ~.rakerdene: fala bakmak- fal açmak- ~-ci: falcı- ~-ciyen: falcılık |
| hesar: | farkında- uyanık- ~.biyaane: farkında olmak- 2)uyanmak |
| Farisi: | farsça |
| faşıla: | fasulye |
| bısk: | favori |
| fayde: | fayda- yarar |
| faydeli: | faydalı- yararlı |
| payton: | fayton |
| fedakar: | fedakar- ~-en: fedakarlık |
| xezeb: | felaket- 2)yaramaz- haylaz |
| kud: | felç |
| bociyaane: | felç olmak |
| felc: | felç- ~.biyaane: felç olmak- ~.kerdene: felç elmek- 2) içinden çıkılmaz hale getirmek |
| fenere: | fener |
| ferman: | ferman- buyruk- ölüm kararı |
| fesaten: | fesatlık- dedikoduculuk |
| fındıqe: | fındık |
| fırçe: | fırça |
| fırset: | fırsat- ~.diyaane: fırsat bulmak- ~.dest kutene: eline fırsat geçmek |
| fıstıqe: | fıstık 2)kıç (argo) |
| fışqi: | fışkı- binek hayvanı dışkısı |
| fidane: | fidan |
| leyeke: | fidan |
| bî: | fiilin başına geldiğinde ….. zaman |
| fikir: | fikir- düşünce |
| fil: | fil |
| file: | file |
| koçen: | filiz (zımıztan ke mal bit ever- koçen wone) |
| filîm: | film |
| firawun: | firavun- tarihte mısır hükümdarı |
| çıtme: | fiske |
| fitil: | fitil |
| foteraf: | fotoğraf |
| foya: foya- ~.xu vejiye: | foya- ~.xu vejiye: foyası çıktı |
| fotere: | fötr şapka |
| fren: | fren |
| G-Ğ | G-Ğ |
| gabar (ağue ke cer vejiye veng de gabar bıvırn) | gabar (ağue ke cer vejiye veng de gabar bıvırn) |
| goreke: | galiba- sanki |
| kelepur: | ganimet- başkasından zorla alınan mal |
| gerenti: | garanti |
| türli temase: | garip- tuhaf |
| zina: | gayri meşru ilişki- zina- ~.kerdene: zina etmek |
| qaz: | gaz- 2)~.e: kaz |
| awure: | gebe (hayvanlar için) |
| awur mendene(biyaane): | gebe olmak- kalmak (hayvanlar için) |
| pesewe: | gece |
| sewe: | gece |
| nîeme sewe: | gece yarısı |
| herey: | geç |
| herey: | geç- ~.kutene: geç kalmak |
| par: | geçen yıl |
| fani: | geçici- ölümlü- fani |
| idara: | geçim- 2)idare- yönetim- ~.biyaane: idare edilmek- ~.kerdene: idare etmek |
| vîarnaane: | geçirmek |
| ra viarnaane: | geçirmek- yürümesine eşlik etmek |
| gaban: | geçit- hendek |
| gef:? | gef:? |
| binotore: | gelecek üçüncü gün (meşte ni- böre ni- binotore) |
| gelan gidan: | gelen giden- yolcu |
| veyvıke: | gelin |
| varidat: | gelir |
| amaane: | gelmek 2. ~. şiyane: gelmek- gitmek |
| gemiye: | gemi |
| civan: | genç |
| xort: | genç |
| gavır: | genç koç- ~.e: genç koyun |
| tusk: | genç teke |
| genc: | genç- ~.en: gençlik |
| verın: | geniş- enli- ~.îeny: genişlik- ~.îeny sero: genişliğine |
| hiraen: | genişlik |
| gerdan: | gerdan- ~-lıx: gerdanlık |
| fuzuli: | gereksiz- fuzuli |
| raçarnaane: | geri çevirmek- çevirmek |
| peyser çarnaane: | geri döndürmek- ters yüz etmek |
| ra carnaane: | geri dönmek |
| peyser rusnaane: | geri göndermek- geri çevirmek- kabul etmemek |
| tepîa: | geri- geride- 2)sonra- -den beri- ~.verdaane: geri bırakmak |
| ča meverdé | geride bırakmayın, bırakmayın |
| ča mendene | geride kalmış olan (bir şeyden, birilerinden) |
| biya!: | getir! (emir) |
| ardoğ: | getiren- taşıyan |
| ardene: | getirmek |
| ardis daane: | getrirtmek- ısmarlamak |
| geveze: | geveze- çok konuşan |
| fetenaane | gezdirmek- dolaştırmak- kovalamak |
| feteliane: | gezmek dolaşmak |
| çıgılı biyaane: | gıdıklanmak |
| čıqıli biyaane | gıdıklanmak |
| hesabe ma: | gıregaryan takvimini on üç gün geriden takip eden roma takvimi |
| gız kerdene kaydırmak | gız kerdene kaydırmak |
| verra: | giderek- yavaş yavaş |
| cı kotene: | girmek |
| čıkotene | girmek |
| xatır wastene: | gitmek üzere izin istemek- Allaha ısmarladık demek |
| şiyaane: | gitmek- dest.~:eline gitmek |
| dakon: | Govdere ile Bingöl arasındaki bölge |
| govendy: | govendy: halay- ~.guretene: halay çekmek |
| pize: | göbek ~.xu şiyaane: ishal olmak |
| asmîen: | gökyüzü |
| asmîen: | gökyüzü- gök |
| işlige: | gömlek- 2)atolye |
| rusnaane: | göndermek |
| göil: | gönül (hard be asmenra çuturke cera nibene- dı goilki hin cera nibene) |
| zere: | gönül- yürek- 2)iç- içeri- 3)karın- ~.hira: ferah- gönlü rahat- sabırlı- ~.tenık: yufka yürekli- ~.vîesea: yufka yüreklilik |
| gore: | göre- ~.ke: ona göre- sanki- gerekir ki |
| tünedi: | görgüsüz- sonradan görme |
| vinitene amaane: | görülmek- 2) bulunmak- mevcut olmak |
| asaane: | görünmek- 2)görünürde- göz önünde |
| çalım: | gösterişli tavır- ~.kerdene: gösteriş yapmak- hava atmak |
| berdene: | götürmek |
| beden: | gövde- vücud |
| lilika çım: | göz bebeği |
| çım pıspısnaane: | göz kırpıştırmak |
| çımra cı sıkıtene: | göz kırpmak |
| heqber: | göz-kulak- ~.be: göz kulak ol |
| çımra tersaane: | gözden korkmak- nazardan korkmak |
| goze: | göze- 2)ceviz ağacı |
| çımu lil kerdene: | gözleri parıldamak |
| çıme tabe roştbe: | gözünaydın |
| çımre gınaane: | gözüne ilişmek |
| xu çımra kerdene: | gözüne kestirmek |
| piqab: | gramafon- pikap- 2)küçük kamyonet |
| pepuk: | guguk kuşu (pepuke gıle kowe süry) |
| guriyaane: | gurayis |
| qurbetiye: | gurbet |
| gurebesık: ? | gurebesık: ? |
| zıbıl: | gübre |
| darbe: | güç (dowa darbek tey çinake) 2)ihanet 3)vuruş- darbe- dayak |
| čalasur | güçlü, kuvvetli |
| hal ra kotene: | güçsüz düşmek- bitkin olmak |
| uxurbo: | güle güle (va tore uxurbo) |
| şem: | gümüş- ~.en: gümüş |
| xırab: | günah |
| gunekar: | günahkar |
| veroz: | güneş alan- güneşe hasıl- güneşe karşı yer- bölge- tepe- güneşlik yer |
| roz: | güneş- ~.e: gün- bir gün- ~.kotora: güneş doğmuş- ~.a jîare: ziyaret günü- ~.ceriyo: güneş tutulmuş |
| gulase: | güreş |
| xılıke: | güveç- çömlek |
| teminat: | güvence- teminat |
| Gorgoçine: | güvercin |
| torın: | güzel- 2)babayiğit |
| H | H |
| ha vaze ha vaze: boşuna- istediğin kadar söyle | ha vaze ha vaze: boşuna- istediğin kadar söyle |
| ha wo: | ha wo: |
| xebere: | haber- ~.biyaane: haberi olmak- haberdar olmak- ~.weşwnaane: haber göndermek |
| pîeheşiyaane: | haberdar olmak- duymak- uyanmak |
| xeberdar: | haberli- 2) haber veren |
| xec: | hac- ~-i: hacı |
| xefif: | hafif |
| hefte: | hafta başı- bir hafta |
| heqe: | hak- karşılık |
| hakim: | hakim |
| çımre cıv etene: | hakkından gelmek- üstesinden gelmek- 2) gözlerini çıkarmak |
| heqliyen: | haklılık |
| neheq: | haksız- ~-en: haksızlık (heq u neheq- zu çeverra kune zere) |
| xatır perskerdene: | hal hatır sormak |
| hal: | hâl- durum- vaziyet- ~.biyaane: hallolmak- ~.mezal: durum- vaziyet |
| kındır: | halat |
| halbıke: | hâlbuki |
| xali: | halı |
| xam | Ham- olgunlaşmamış- 2)acemi- bir işte yabancı olmak 3)işlenmemiş- üzerinde çalışılmamış |
| hemam: | hamam |
| pîe mendene: | hamile kalmak (meşru olmayan) |
| dıganîen: | hamilelik |
| xamîen kerdene: | hamlık yapmak- acemilik yapmak- çiğlik yapmak |
| astamı: | hamur kesemek için kullanılan demir alet |
| guda mir: | hamur topağı |
| darîen: | hamur yoğurmak için kullanılan ağaçtan tekne- ekmek teknesi |
| xan: | han- ~-edan: hanedan- asil aile |
| henefi: | Hanefi mezhebi veya bu mezhebe mensup kişi |
| viran: | harabe- viran |
| hararet: | hararet |
| za biyaane: | harcanmak |
| xerc: | harç- beton harcı- 2)~.kerdene: harcamak |
| xarıc: | hariç- dış- dıştaki |
| xerita: | harita |
| cüin: | harman |
| xesar: | hasar |
| xesret: | hasret |
| axu zar: | hasret- özlem |
| nîewes: | hasta- ~.biyaane: hasta olmak |
| maraz: | hastalık- ~.en: hastalıklı (axue kora- maraz zerede nivındeno) |
| cılere gınaane: | hastalıktan yatağa düşmek |
| hasa: | haşa |
| hagose: | hat- çift sürerken kara sabanın açtığı hatların her biri- pulluk izi |
| tey vetene: | hatırlamak- farkına varmak- hissetmek- tesbit etmek |
| fors kerdene: | hava atmak- gösteriş yapmak |
| ayam: | hava durumu |
| eyam: | hava durumu |
| hewa fiştene: | havaya kaldırmak |
| lawaane: | havlamak |
| hawuze: | havuz |
| hayde: | haydi |
| de: | haydi artık- ~.de: yok canım! Hadi sende! |
| nîe: | hayır |
| heyran: | hayran- ~.biyaane: hayran olmak |
| heywan: | hayvan |
| celeb: | hayvan sürüsü |
| qamçur: | hayvan vergisi- vergi- mal vergisi |
| alef | hayvanlara yem olarak hazırlanmış kurutulmuş ot- saman vs. |
| hebe be hebe: ? | hebe be hebe: ? |
| yadigar: | hediye- yadigar- 2)çok değerli- çok önemli |
| helal: | helal- ~.kerdene: helal etmek- ~.bo: afiyet olsun- 2)helal olsun- yarasın |
| ala | hele |
| dala: | hele |
| helwa: | helva |
| tîe dest de: | hep birlikte- elele- beraberce |
| tîe de: | hepsi- tümü |
| herçi: | her şey |
| çıxaşike: | her zaman- her seferinde- ne kadar ki- her şeye rağmen 2) ~.şikiya: yapabildiğince- olduğu kadar |
| vengîe vaze: | herhangi bir haber var mı anlamında kullanılır |
| hemekes: | herkes |
| tîedıne: | herkesin |
| heqbe: | heybe |
| heykel: | heykel |
| xırxe: | hırka |
| dızd: | hırsız- ~-en: hırsızlık- ~-en kerdene: hırsızlık yapmak- çalmak |
| xiyar: | hıyar- salatalık |
| xızır: | Hızır |
| coru (mı coru çiyo nanen nidiyo): | hiç böyle şey görmedim |
| qe mevaze: | hiç sözünü etme- hiç sorma |
| qal meke: | hiç sözünü etme- sözünü etmeye değmez. 2)şu işe bak! Nasıl olur? |
| nîe da nîe guret: | hiçbir şey söylemeden öldü- aniden öldü |
| coru: | hiçbir zaman- hiç |
| hikmet: | hikmet |
| xapıtene: | hile- aldatmaca- ~.amaane: kandırılmak- dolandırılmak- aldatılmak |
| him: kök | him: kök |
| čuluğe | hindi |
| hesa: | hisse- pay |
| xızmete: | hizmet- ~.kerdene: hizmet etmek |
| xızmetçi: | hizmetçi |
| hoke: ? | hoke: ? |
| holıke: ? | holıke: ? |
| kufaane/kufayis: | homurtu- homurdanmak- öflemek-püflemek |
| wes: | hoş- 2)sağ- sağlık- 3)tatlı- 4)kıvamında- ~.biyaane: iyileşmek |
| huquq: | hukuk |
| xurde: | hurda- bozuk |
| xurma: | hurma |
| hurrendra lewnaane: ? | hurrendra lewnaane: ? |
| xususi: | hususi- özel |
| tabiyat: | huy- tabiat |
| hucım: | hücum- saldırı- ~.kerdene: saldırmak- hücum etmek |
| hukîm: | hüküm- etki- ~.dar: hükümdar- ~.kerdene: hükmetmek- egemenlik kurmak |
| hukumat: | hükümet |
| huner: | hüner- beceri |
| hurmet: | hürmet- ~.kerdene: hürmet etmek- saygı göstermek |
| Oli: | Hz. Ali |
| vıraniye: | ıplak kalmak- viran- çıplak- ~.kerdene: çıplaklaştırmak |
| firiska: | ıslık |
| weşeyno-weşenaane: | ısmarlanmış- 2)haber göndermek- 3)ilişki kurmaya çalışmak |
| issiz: | ıssız |
| çimi: | ıvır zıvır- eşya |
| İ | İ |
| iyade: | iade |
| niyaz babuko: | ibadet maksatlı pişirilen- ~.kerdene: istemek- dilemek |
| ibaded: | ibadet- ~.kerdene: ibadet etmek |
| zere kotene: | içeri düşmek- hapse girmek |
| tede: | içinde |
| petage: | içinde arı olan kara kovan- 2)petek |
| cı fiştene: | içine koymak- sokmak- yerleştirmek |
| čı fiştene | içine koymak, 2. sokmak, 3. yerleştirmek |
| iştima: | içtima |
| ixbar: | ihbar- ispiyon |
| čelb | ihbarname |
| imalkar: | ihmalkar |
| ixrac: | ihraç- ~.kerdene: ihraç etmek |
| çat: | iki derenin birleştiği yer (çete na deru…) |
| perarey: | iki gün önce |
| dıcay: | iki parça- ~.kerdene: ikiye bölmek- ikiye ayırmak |
| dısey: | ikiyüz |
| ikrama: | ikramiye |
| pil: | il- 2)yaşça büyük- ~.kerdene:büyümek ~.îen: büyüklük- ~.u qız: büyük küçük |
| ebe: | ile (ebe çınay şiya suke) |
| pıra biyaane: | ilişik durmak- yapışık olmak |
| temas kerdene: | ilişki kurmak |
| are: | ilişki-ara arema rındo:aramız iyi- ilişkimiz iyi- arema şikiyaawo:aramız kırık- ilişkimiz iyi değil. |
| payij: | ilkbahar |
| ilahi: | illa |
| imam: | imam- ~-e: tesbihin ucundaki uzun parça- ~.eny: imamlık |
| imdad: | imdat- ~.wastene: imdat istemek- yardım istemek |
| imkan: | imkan- ~.çine biyaane: imkan olmaması- olanağı olmamak |
| imtaan: | imtahan- ~.kerdene: imtihan olmak- ~.kutene: |
| imza: | imza- ~.daane: imza vermek- ~.esteme: imza atmak- ~.kerdene: |
| inam kerdene: | inanmak |
| bariyen: | incelik |
| tenık: | incelik- ince olmak- ~.biyaane: incelmek- ~.kerdene: inceltmek |
| inciye: | inci |
| incile: | İncil |
| tenzilat: | indirim- tenzilat |
| ronaane: | indirmek- yere koymek- bırakmak (ma keşre sare xo ro nina) |
| gay amaane: | ineğin çiftleşmeye hazır olması |
| manga: | inek |
| war amaane: | inmek |
| niştene: | inmek- 2)konmak- 3)dinmek |
| insaf: | insaf- ~.kerdene: insaf etmek- insaflı olmak- ~.sız: insafsız |
| insaf tey çine biyaane: | insaftan yoksun olmak |
| pıtsın: | insan koynu- karın/göbek kısmı- ~-e xu ver kerdene: göbeğin üstüne bağlanan şal ile… |
| vozd: | insan veya hayvan vücudundaki yağ |
| insala: | inşallah |
| intizam: | intizam- düzen |
| inzibat: | inzibat |
| ipeg: | ipek |
| kesegan: | iri yarı |
| ber: | irin ~.kerdene:akmak 2)yarayı deşip içindeki irini akıtmak |
| teniye: | is |
| çiçe: | isim |
| name: | isim- ad- ~.tüyo xîer:?- tu çıko? |
| iskela: | iskele |
| cendeğ: | iskelet- leş- ceset |
| İslam: | İslam |
| maliki: | islamda suni mezheplerinden biri |
| Bab: | isminin kısaltılmışı- 2)~-o:babaya veya yaşlı erkeğe hitap |
| isbat: | ispat- kanıt- ~.kerdene: ispatlamak- ~.biyaane: ispatlamak- kanıtlamak |
| merem: | istek- çaba |
| wastoğ: | istemeğe gelen (m)- ~.e: istemeye gele (f)- isteyen |
| istifa: | istifa |
| istiqaq: | istihkak |
| istirahet: | istirahat- dinlenme- ~.kerdene: istirahat etmek |
| čıra dard we | isyan etti, karşı durdu |
| kar: | iş- ~-ker: işçi- amele- ~-e: herhangi bir iş |
| vîere: | işkembe- 2) göbek |
| neqesnaane: | işlemek- güzelleştirmek |
| batal: | işsiz güçsüz |
| na ye: | işte buradalar |
| aha | işte- haydi- ben söylememiş miydim! |
| wastene: | itemek- arzu etmek- ~.re amaane: istemeye gelmek |
| itibar: | itibar- güvenilirlik- ~.kerdene: |
| itiraz: | itiraz- ~.kerdene: itiraz etmek |
| ittifaq: | ittifak- birliktelik |
| hewl: | iyi ~.biyaane: iyi olmak- yiğit olmak (dismeno hewl- dostexırabinra rındo) |
| fam: | izan- düşünce- anlayış |
| J | J |
| cenderme: | jandarma- 2)otoriter |
| čenderme | jandarma, 2)otoriter kişi |
| jen kerdene: ? | jen kerdene: ? |
| cilate: | jilet |
| jilık: ? | jilık: ? |
| K | K |
| zırt: | kaba saba- anlayışsız |
| kabe: | kabe |
| qebız: | kabız- ~.biyaane: kabız olmak |
| we guretene: | kabuk bağlamak- iyileşmeye yüz tutmak |
| qebul: | kabul- tamam- anlaştık |
| çand: | kaç- ~.ten: kaç kişi |
| remnaa: | kaçırılan |
| qedeme: | kademe |
| kışy: | kadın cinsel organı |
| xefiya: | kadın hafiye- casus |
| cenik: | kadın- karıcığım (kadına seslenirken)- 2)ceni |
| eree: | kadına veya kıza seslenirken kullanılıyor (argo) |
| čınıkhe, cenıkhe, cuanıkhe | kadıncık, kadın, kadınana |
| bırak: | kadının kocası dışındaki sevgilisi- koca dışında cinsel ilişki yaşanılan kişi |
| Qaf dağı: | kaf dağı (masallarda geçer) |
| qafıke: | kafa |
| xu ser kerdene: | kafaya dikmek- içmek |
| kağıte: | kağıt |
| qeher: | kahır- üzüntü- sıkıntı- meşakkat- ~.biyaane: kahrolmak |
| hirhir: | kahkaha |
| çıq çıq huyaane: | kahkaha ile gülmek |
| qehpa: | kahpe |
| qewaalti: | kahvaltı |
| ara: | kahvaltı- ~. kerdene: kahvaltı yapmak |
| qewa: | kahve- kahvehane |
| qelebelığ: | kalabalık |
| yerğat: | kalabalık- cemaat- 2)birden fazla ırgat- tarla işcisi |
| mende: | kalan- ~.ne: kalmak |
| qalay: | kalaylamak- ~-ci: kalaycı |
| wedardaa: | kaldırılmış olan- saklanmış olan |
| urznaane: | kaldırmak |
| qelfe: | kalfa |
| mıx: | kalın çivi- ~.kerdene: mıhlamak- çivilemek |
| lewe golınd: | kalın dudaklı |
| qolınd: | kalın- 2)başlık parası |
| qalıb pîe santene: | kalıp bağlamak- kalıp hazırlamak |
| qelb: | kalp- yürek |
| qamçi: | kamçı- ~.kerdene: kamçılamak |
| gaçık: | kanca- çengel |
| qancuğe: | kancık- dişi köpek |
| qan kerdene: | kandırmak |
| qanun: | kanun |
| qab qacağ: | kap kaçak |
| qab: | kap- 2)kapak- kılıf |
| qapan: | kapalı- çevrili- 2)kapan- tuzak |
| cade: | kapat! Üstünü ört! (emir) |
| çever: | kapı ~.kutene (i wunca yene kune çevere to- meterse):kapısına düşmek (deyim) |
| çilşîa: | kapkara |
| qapkerdaa: | kaplı |
| kesa: | kaplumbağa |
| vore: | kar- ~.estene: ? |
| kare: | kar- kazanç- ~.li: karlı- kârlı vejiyaane: kazançlı çıkmak |
| çele: | kara kış- zemheri- kışın en soğuk günleri |
| şirş: | kara sabanın ucundaki demir kısım |
| qer: | kara- siyah |
| hengajy: | karabasan |
| qarakol: | karakol |
| tari: | karanlık- ~.yo bari: şafak- sabah doğru- 2)tarih |
| qerarracı daane: | karar vermek- tercihini yapmak |
| qeravane: | karavana |
| muleçıke: | karınca |
| tîev daane: | karıştırmak |
| bovera: | karşıda |
| xape kerdene: | karşılıklı yardımlaşma (waxte vasuda ma jubinde bijeky kerde xape) |
| heli: | kartal |
| qesab: | kasap |
| tase: | kase- tas |
| qesitli: | kasıtlı |
| buriy: | kaş |
| huriyaane: | kaşınmak |
| qat: | kat- tabaka |
| qatığ: | katık- süt ürünleri- yağ |
| pîe sanaane: | katıştırmak- birbirine karıştırmak- 2)monte etmek |
| katıb: | katip |
| qewğa: | kavga- münakaşa |
| qarme: | kavurma- 2)karma- karışık |
| pîe restene: | kavuşmak- ulaşmak- toplanmak |
| qayis: | kayış- kemer |
| qaymaqam: | kaymakam |
| qaynağ: | kaynak- ~.kerdene: kaynak yapmak |
| kel: | kaynama noktası- teke |
| girenaane: | kaynatmak- pişirmek |
| welecağ: | kaza- beklenmeyen bir anda vuku bulan şey |
| qezenc: | kazanç- ~.kerdene: kazanmak- çalışıp haketmek |
| qazux: | kazık- ucu sivriltilmiş sopa |
| kıntaa: | kazılı- kazılmış olan |
| zengen: | kazma |
| kebab: | kebap |
| pısıng: | kedi |
| kefen: | kefen- ~.kerdene: kefenlemek- kefene sarmak |
| kefil: | kefil- ~.biyaane: kefil olmak- ~-en: kefillik |
| tet: | kekeme |
| zarance: | keklik |
| keçelteğ: | kel |
| cıncılık: | kelebek |
| čınčılık | kelebek |
| kemane: | keman |
| kemer: | kemer 2)~-e: taş- kaya- ~-ın: taşlı olan |
| asdık: | kemik |
| kenar: | kenar |
| xu vera: | kendi adına |
| feke xu: | kendi ağzı ile |
| azad: | kendi başına- özgür- ~-en: özgürlük- ~kerdene: kendi başına bırakmak- özgür kılmak |
| çerexiyaane: | kendi etrafında dönmek |
| xo vero: | kendiliğinden |
| xore kerdene: | kendine yapmak- kendine etmek |
| xu darde kerdene: | kendini asmak- intihar etmek |
| zuğur kerdene: | kendini göstermek (je kutik- peye çeverura zugur keno) |
| xu: | kendisi |
| ebe xo: | kendisi- bizatihi |
| kerzık: | kene- 2) kısa boylu- ufak tefek (mecazi olarak) |
| kepaze: | kepaze- rezil- ~.biyaane: kepaze olmak- perişan olmak |
| kundîez: | kepçe |
| kerxane: | kerhane- genelev |
| kelpiçe: | kerpiç |
| mılawune: | kertenkele- ~.a çeqere: sarı kertenkele |
| kewran: | kervan- ~-ci: kervancı |
| kîesık: | kese- para kesesi |
| hurak: | keser |
| qırmık: | kesilmiş olan ağacın toprakta kalan kısmı- kökü |
| velgîere: | kesilmiş- ağaç dalları yığını |
| cıra kerdene: | kesmek- koparmak |
| čıra kherdene | kesmek, koparmak |
| kevs biyaane: | keşfedilmek |
| kesis: | keşiş |
| kaşkîa: | keşke |
| keta: | kete |
| çef: | keyif (çefe tu rındo- hala bıde bonç kağıt.) |
| kef: | keyif- eğlence- ~çi: tiryaki |
| qıbla: | kıble |
| qene: | kıç- göt- popo |
| muye: | kıl |
| vero gınaane: | kılavuzluk yapmak- önüne düşmek |
| ver kewtene: | kılavuzluk yapmak- önüne düşmek- yol göstermek |
| rîesen: | kıldan yapılan urgan- ip- halat |
| şimsery: | kılıç |
| çewres: | kırk 2) ~.vet: bebeklerin ilk kırk günleri için kullanılır. |
| ča vatene | Kırmanc Alevi’lerin inanışında cem töreninde miseyibleri kadın erkek birlikte, pir, mürşit ve cemaat karşısında, varsa eksikliklerinden ve hatalarından arındırmak |
| ponçağ: | kırpılan keçinin sırtında veya arka bacaklarında kırpılmadan bırakılan kısım |
| qanqol/e: | kısa boylu- 2)meşe meyvesi- 3)küçük yuvarlak nesneler |
| kılm: | kısa- ~.kerdene: kısaltmak |
| estewrın: | kısır- doğurmayan (hayvanlar için) |
| qısmet: | kısmet |
| velg ronaane: | kışın hayvanın yemesi için- yapılan ağaç budama işi |
| qısla: | kışla |
| asıl kerdene: | kıvamına getirmek |
| qıyafet: | kıyafet |
| axırwext: | kıyamet zamanı |
| qıyamete: | kıyamet- qa.~.niqurfiya!: neolui kıyamet kopmadı ya! |
| qıymet: | kıymeti değer- ~.zanaane: değerini bilmek |
| çena: | kız |
| çeneke: | kız |
| waa: | kız kardeş- bacı- abla |
| wereza: | kız kardeşin oğlu- yiğen |
| Qızılbaş: | Kızılbaş |
| wayen: | kızkerdeşlik- bacılık |
| kibar: | kibar- nazik |
| kîevgire:? | kîevgire:? |
| mil: | kil- 2)pim (hard milo- asmendeyre pilo) |
| kilim: | kilim |
| kilometre: | kilometre: |
| kilo: | kiloz |
| kam: | kim- ~.ci: hangi- hangisi- ~-ke: her kim ki?- kamo: kimdir? |
| çıvawo: | kimdir- nedir- necidir. |
| kin: | kin: |
| kirec: | kireç |
| kiremit: | kiremit |
| čuze | kirpi |
| bizangı: | kirpik |
| kewra: | kirve- ~-en: kirvelik |
| hirayis: | kişneme |
| çilık: | klitoris- kadın üreme organının içi |
| dırıye: | koç ve koyun kuyruğu |
| koçek: | koçek: köçek- yardımcı |
| qoğuse: | koğuş |
| boyıne: | kokan- kokulu- pis kokulu olan |
| boji: | kol |
| bojibend: | kol bağı |
| were semernaane: | kol veya paça sıvamak |
| koledar: | koledar: |
| persıkta: | kolu kanadı kırık- çaresiz- 2)kanadı kırık |
| komır: ? | komır: ? |
| qomiser: | komiser |
| qominist: | komunist |
| qonağ: | konak 2)dinlenme-duraklama yeri |
| bahs: | konu- ~.kerdene: sözünü etmek- üzerinde konuşmak- ~.kowtene: iddaaya girmek-yarışmak |
| vısnaane: | koparmak |
| qurfiyaane: | kopma- ayrılma- 2) korkmak (zeremâ qurfiyene) |
| kor- kör- 2)kesmeyen- körelmiş | kor- kör- 2)kesmeyen- körelmiş |
| tersanekîen: | korkaklık |
| qori kerdene: | korumak- sakınmak |
| pernaane: | kovalamak- başka bir yere sürmek |
| zığe: | kovan |
| def kerdene: | kovmak- def etmek |
| teqibat: | kovuşturma- takibat |
| mîesin: | koyun sürüsü |
| čeleb | koyun sürüsü |
| čajim | koyun yününden yapılmış renkli yaygı, battaniye yerine kullanılır. |
| teleqiyaane: | köpeğin yavrulaması |
| kelp: | köpek- ~-e: dişi köpek |
| pırd: | köprü (pırd dere murtat) |
| çımura tari biyaane: | kör olmak- gözleri görmemek “Sala tu çımura taribe oğul”: kör olasın oğul! |
| gırewo kor: | kördüğüm |
| çımpiste: | körebe |
| kose: | köşe |
| şerr: | kötü- şer |
| dewe: | köy |
| qubbe: | kubbe |
| vırane: | kucak |
| čema | kucak dolusu (yaprak, odun, ot) yığın |
| qul: | kul- köle- insanoğlu- ~.a heşy: ayı ini- ~.e: in- ~.e kerdne: delmek- ~.ık: küçük- tek oda ev- hapishane |
| gos ser naane: | kulak kabartmak- dinlemek |
| gos: | kulak- ~.daane: dinlemek |
| qum: | kum |
| qumandan: | kumandan |
| seresker: | kumandan |
| xumare: | kumar |
| qumas: | kumaş |
| qure: | kura- ~.wuntene: kura çekmek |
| Fatiha: | Kuran’ın ilk suresi- 2)bir işin bittiğini ifade de kullanılır |
| beqe: | kurbağa |
| qurban: | kurban- ~.sare bırnaane: kurban kesmek- ~.kerdene: kurban etmek |
| kurşi: ? | kurşi: ? |
| qerqesune: | kurşun |
| verg: | kurt |
| cınawur: | kurt- canavar- vahşi hayvan |
| kermezın: | kurtlu |
| xeles: | kurtulma- kurtuluş |
| nuno wusk: | kuru ekmek- yavan ekmek |
| axpin: | kuru gübre |
| qırç: | kuru odun vb. kırılırken çıkan ses |
| jîa: | kuru- ~.kerdene: kurutmak |
| qurıs: | kuruş |
| ehli kitab: | kutsal kitap |
| quvete: | kuvvet- güç- ~.bo: kolay gelsin- ~.ra kotene: güçten düşmek |
| dım: | kuyruk 2)~.e:kuyruk yağı |
| vakur: | kuzey |
| vorek: | kuzu- ~.e: dişi kuzu |
| nalçığ: | küçük balta |
| neçağ: | küçük balta- nacak |
| tasıke: | küçük kase |
| tawuke: | küçük tava |
| kufıke: | küf |
| kıfır: | küfür |
| gewrek: | kül rengi- beyazımtırak |
| wele: | kül- 2)toprak |
| pun: | kümes |
| kup: | küp |
| gosare: | küpe |
| huy: | kürek- ~.o asneny: demir (sac) kürek |
| kusne: | küspe |
| L | L |
| leqena: | laçka olmak- sallanmak |
| qese fetelnaane: | laf dolaştırmak- dedikodu yapmak |
| lamacun: | lahmacun |
| leqeme: | lakap- takma ad |
| çıla: | lamba- ışık- bir çeşit gaz lambası |
| lamba: | lamba- kandil- ışık |
| nalet: | lanet |
| lavanta: | lavanta- kolonya- parfüm |
| lazım: | lazım- ~.biyaane: lazım olmak |
| leblebi: | leblebi |
| zarava: | lehçe |
| leyim: | lehim- ~.kerdene: lehimlemek |
| leke: | leke- ~.biyaane: laka olmak- ~.kerdene: lekelemek |
| boa murdary: | leş kokusu- çok ağır olan koku |
| lezet: | lezzet- tat |
| dar: - | lı anlamında son ek (qafedar: akıllı- kafalı) |
| lınga xora çema fiye: | lınga xora çema fiye: |
| verwuntoğ: | lider ( verwuntena seyit rızay de…) |
| verberdene: | liderlik etmek |
| zol biyaane: | lime lime olmak (bıne lınganema- teliyura zol biyene) |
| limone: | limon |
| luqet: | lugat- sözlük |
| lüküse: | lüks lambası |
| M | M |
| awake: | madem ki- öyleyse- o zaman |
| mağara: | mağara- in |
| mığaza: | mağaza |
| mahkum: | mahkum- ~.biyaane: mahkum olmak- ~.kerdene: mahkum etmek |
| mahkûmen: | mahkûmluk- mahkûmiyet- hüküm giymek- tutukluluk |
| mahluq: | mahlûk- yaratık |
| morım: | mahrum- yoksun- ~.mendene: mahrum kalmak- yoksun olmak- ~.en: mahrum olma- yoksunluk |
| çelpe biyaane: | mahvolmak- harcanmak |
| melül: | mahzun- efkarlı- üzgün (cıra hin melül vindena…) |
| meqam: | makam |
| meqbul: | makbul |
| meqbuze: | makbuz |
| meqsed: | maksat- amaç |
| mele: | mala- duvarcı malası |
| camus: | manda |
| čamus | manda |
| gedeg: | manda yavrusu- malak |
| mandalina: | mandalina |
| manyax: | manyak |
| marangoz: | marangoz |
| marqa: | marka |
| marul: | marul |
| fırasqo: | masa vs. silmek için kullanılan bez- elbezi |
| masraf: | masraf |
| masala: | maşallah |
| marsafe: | maşrafa- bardak |
| lel: | mat |
| mat biyaane: | mat olma- yenilme |
| metqep: | matkap |
| çımo zeng: | mavi gözlü- yeşil gözlü |
| mavzer: | mavzer: |
| amîen kerdene: | mayalamak- mayasını katmak |
| mayxoş: | mayhoş- ekşimsi |
| mazot: | mazot |
| mecbur: | mecbur- ~.hinkeno: mecburen öyle yapacak- ~.i: mecburi- zorunlu |
| meclis- meclis- topluluk | meclis- meclis- topluluk |
| medeniyet: | medeniyet |
| meded: | medet- yardım- beklenti |
| meğele:? | meğele:? |
| yoxro ke: | meğer- meğerse |
| pul: | mektup pulu |
| mılaket: | melaike- melek |
| qıraane: | melemek |
| cıcık: meme | meme |
| čı¢ık | meme |
| memnun kerdene: | memnın etmek- sevindirmek |
| qayileny: | memnuniyet- hoşnutluk |
| menteşe: | menteşe |
| merax: | merak- ~.kerdene: merak etmek |
| mermer: | mermer |
| afgin | meskezenin içinde kalan un |
| meşrubat: | meşrubat |
| dıgose: | metal |
| goynaane: | methetmek- övmek |
| metre: | metre |
| mevzu: | mevzu- konu |
| čır wastene | meydan okumak |
| meyxane: | meyhane |
| gılze: | meyve dolu dal (sawu hin guretoke- gılzey amîe cer) |
| lızge: | meyveli dal (ez kez u saa sure bi- lizge tora bıreşi sevana) |
| mezele: | mezar |
| mezheb: | mezhep |
| mazra: | mezra |
| mısılman: | mısılman: |
| mîerık: ? | mîerık: ? |
| mihrab: | mihrab |
| mılet: | millet- halk |
| milyon: | milyon |
| mınara: | minare |
| miras: | miras |
| golale sıly: | mok böceği |
| çox: | mont- ceket |
| maaf: | muaf- hariç |
| mamele: | muamele- 2)cinsel ilişki |
| muyane: | muayane- kontrol- ~.kerdene: muayane etmek |
| muxbir: | muhbir- ihbarcı- jurnalci |
| mutac: | muhtac- yoksul |
| muxtar: | muhtar |
| muqave: | mukavva |
| mumy: | mum |
| murdar: | murdar- kesilmeden ölen hayvan- 2)pis- pasaklı |
| buliye: | musluk |
| musembe: | muşamba |
| mutfaq: | mutfak |
| pîe sa biyaane: | mutluluk duymak- sevinmek |
| bımbarek ( bımbarek eke voreno) | mübarek |
| mubaşir: | mübaşir |
| müessese: | müessese- kurum |
| müfreze: | müfreze: |
| mühim: | mühim- önemli |
| mor: | mühür- 2)yılan- ~.kerdene: mühürlemek |
| mükafat: | mükafat- ödül |
| mılk: | mülk- taşınmazlar |
| momın: | mümin- iyi insan |
| cemat: | münakaşa- toplantı- ~.vinıtene: uzlaştırmak- arasını bulmak |
| müracat: | müracaat- ~.kerdene: müracaat etmek |
| mürekeb: | mürekkep |
| mısade: | müsaade- izin- ~.kerdene: müsaade etmek- izin vermek |
| Kevser: | Müslümanlarca cennette var olduğuna inanılan su |
| mişteri: | müşteri |
| mütahit: | mütahit- ~.en: mütahitlik |
| čınıtene | müzik aleti çalmak |
| N | N |
| neftelin: | naftalin |
| neqes: | nakış- ~.kerdene: nakış yapmak- ~.naa: nakışlı |
| neqıl: | nakil- ~.kerdene: nakletmek |
| naqliya: | nakliye |
| nal: | nal- ~.kerdne: nallamak- ~.puro daane: nallamak- ~.îen: nallı |
| nalend: | nalbant |
| namaz: | namaz |
| namerd: | namert- sözünün eri olmayan |
| nimet: | namet |
| namus: | namus- ~.li: namuslu- ~.iz: namussuz |
| namzed: | namzet- aday |
| nankor: | nankör |
| nargile: | nargile |
| narin: | narin |
| çütür: | nasıl ~.bi: nasıl oldu- hayret |
| ze ke: | nasıl ki- gibi- sanki- adeta |
| çutura: | nasılsın?- ~.wesa: nasılsın- iyi misin? |
| nasihat: | nasihat- ~.kerdene: nasihat etmek |
| nasib: | nasip- kısmet- :~biyaane: |
| naz: | naz- cilve- ~.kerdene: naz yapmak |
| nezer: | nazar- ~.kerdene: nazar etmek |
| nazık: | nazik- 2)ince- hassas |
| qızıl kilise: | Nazimiye |
| çıxa: | ne kadar |
| çıke esto: | ne kadar varsa- tümü- hepsi |
| xojibe tubo: | ne mutlu sana |
| çı eceyibo: | ne tuhaf- hayret |
| çı fayde: | ne yazık ki- ne fayda |
| çı: | ne- ~.waxt: ne zaman- ~.xaşi: ne kadar- ~.ra: neden |
| ça: | neden- niçin- niye |
| nefer: | nefer- er- yiğit- 2)fert- kişi |
| nefes: | nefes- ~.guretene: ? |
| nefs: | nefis- arzu- ~.e xu pe guretene: nefsine sahip olmak- iradesine hakim olmak |
| neft: | neft |
| axsi: | neks |
| rutubet: | nem- rutubet |
| Kotiya-kotiyo: | nerede? |
| kata: | nereye- hangi tarafa |
| nesil: | nesil- kuşak- 2)soy |
| hediriye: | neşe- keyif |
| nezaret: | nezaret- göz hapsi- ~.xane: nezarethane |
| nîer: | nîere xu dariya we: sinirlendi- hiddetlendi- 2)erkek- eril |
| nika: | nikah |
| nişan: | nişan- işaret- hedef- ~.guretene: nişan almak |
| nizamiya: | nizamiye- kışla-garnizon-fabrika vs. sahasına girişte bulunan kapı- giriş kapısı |
| nuky: | nohut 2)bu da |
| noxsan: | noksan |
| nîewete: | nöbet- sıra |
| nur: | nur |
| nufus: | nüfus- ~.cuzdani: nüfus cüzdanı |
| O | O |
| u: | o (m) |
| a sate | o an- o anda ~.de: anında- hemen |
| xıle sere xu bi: | o anda ayağa kalkarak |
| hama: | o anda- hemen- ~.hama: hemen hemen- neredeyse |
| a yoke | o ki (m) |
| a wake | o ki (t) |
| cokia: | o nedenle- bundan ötürü |
| čoka/čoka khe | o nedenle, 2. bundan ötürü |
| u het: | o taraf- o yan |
| u hetre: | o taraftan |
| o waxt: | o zaman- o sırada |
| uzaxkor: | ocağı batasıca |
| ocağe: | ocak- aile ocağı- ~.to be kor bo!: ocağın sönsün |
| oda: | oda |
| weda: | oda |
| derz: | odun vs. dizisi- yığın |
| koli: | odun- yakacak odun |
| of: | of |
| uff: | of- ~.kerdene: oflamak |
| laz: | ogul- erkek çocuk |
| ox: | oh |
| ohe: | oha |
| pize fekra amaane: | ok korkmak- yüreği ağzına gelmek- 2)çok koşmaktan nefes nefese kalmak |
| zon fekte çinebiyaane: | ok sessiz- durgun- neredeyse hiç konuşmayan |
| tire: | oklava |
| dest tıro kerdene: | okşamak- 2)elini …den içeri sokmak |
| wendene: | okumak- 2)tahsil yapmak- ama.~: okunabildi- okundu |
| dewa poro naane: | olay yaratmak |
| resaa: | olgun- yetişkin |
| restene: | olgunlaşmak- ~.cı: yetişmek- yanına ulaşmak- varmak- ~.cı resnaane: yetiştirmek- ulaştırmak |
| biyaane: | olmak- oluşum- 2)doğmak- 3)uygun gelmek |
| va: | olsun- peki- ~.bo: yine de- olsun- 2)rüzgar- hava |
| keribar: | oltu taşı- kehribar |
| çırtane: | oluk |
| nişkîay- me: | olumsuz yardımcı fiil |
| beno?: | olur mu? |
| dos: | omuz 2)~.kerdene: keşfetmek |
| des: | on 10 |
| cıre: | ona |
| čıre | ona |
| cı ra: | ona- ondan- kendisinden kendisine |
| čıra | ona, ondan, 2. kendisinden, kendisine |
| čıra xér bıvine | ondan hayrını gör |
| ora dıma: | ondan sonra- ora tîepa |
| ayi: | onlar |
| yine: | onlar- onları |
| aa naa nizon (ez) | onu bunu bilmem |
| yi di: | onun ki- yi mı: benim ki |
| awza: | ora- orada |
| vaştürüye: | orak |
| u hety: | oralar- o taraflar |
| uza: | orası- ora- ~.ra: oradan |
| ordi: | ordu |
| dalabısko: | ormanın ilkbaharda verdiği sürgün- filiz |
| werte: | orta- ~.mekteb: ortaokul |
| werte de mendene: | ortada kalmak |
| wertağ: | ortak |
| ortağ: | ortak- ~.en: ortaklık |
| çekrar: | ortalama büyüklükte |
| fıse: | osuruk- ~.ker: osurmuş olan- 2)korkak- tutarsız kişi |
| vas: | ot |
| yaba: | ot veya saman kaldırmada kullanılan beş veya daha fazla parmaklı büyük tahta dirgen |
| çeraa: | otlatılmış olan otlak |
| otoboz: | otobüs |
| tomofil: | otomobil |
| ro nistene: | oturmak |
| bon: | oval |
| reqeşiane: | oynamak- raks etmek |
| kay: | oyun- dans- halay- ~.biyaane: oynanıyor olmak- ~.kerdene: oynamak |
| oyn: | oyun- numara- hile- ~.kerdene: numara yapmak- hile yapmak |
| nune peroj: | öğlen yemeği |
| peroz: | öğlen- öğle vakti |
| malim: | öğretmen- ~-e: bayan öğretmen |
| čem | öğün |
| cem: | öğün- 2)ayin |
| kılxeaane: | öksürmek |
| kistene: | öldürmek- ~.daane: öldürtmek |
| amay kistene: | öldürüldüler |
| meyit: | ölü- ceset |
| nîemerde: | ölümsüz |
| ver sanaane: | önüne dayamak |
| ver kerdene: | önüne katmak- 2)önüne bırakmak |
| xu ver snaane: | önüne katmak- bir şeyi kendisine destek yapmak- katlanmak- yapmayı üstlenmek- destek olmak |
| ver naane: | önüne koymak- 2)dayamak- yaslamak |
| ver guretene: | önünü kapamak- 2) yol kesmek |
| werdege: | Ördek |
| cag: | örgü örerken kullanılan şiş- 2) lades kemiği |
| te mıntene: | örtmek- kapamak (nun temıne va wusk mebo) |
| pıra daane: | örtmek- kapamak- 2)giydirmek |
| piştene: | örtmek- sarmak sarmalamak |
| tîerapistene: | örtmek- sarmalamak- giydirmek |
| padaane: | örtmek- yummak- kapamak |
| u bin: | öteki- diğer- diğeri |
| pey de: | ötesinde- gerisinde- ardında- arkasında- gıyabında |
| henen: | öyle- onun gibi |
| kerpe: | özellikle eğimli arazide ağaç ve taşlardan oluşturulan set |
| vir kotene: | özlemek |
| uzır: | özür- kusur |
| P | P |
| padisa: | padişah |
| palto: | palto |
| peme: | pamuk- pamux |
| ponçe: | pantalonun bir parçası |
| pere: | para |
| vızıl: | paramparça- ~.biyaane: paramparça olmak- ~.kerdene: paramparça etmek |
| parçe: | parça |
| qede: | parça (çoğunlukla kurban eti için kullanılır) |
| pardeso: | pardesü |
| bereq: | parıltı ~.iyaane: parlamak- parıldamak- ~.iyaa: parlayan- parıldayan- ~.naane: parlatılmış olan |
| qaput: | parka- pardüsü- örtü (zımıstanre qaputade mına germe esta) |
| bîe çıke: | parmak |
| cağ: | parmaklık- korkuluk |
| qefçıl: | pasaklı |
| pasaporte: | pasaport |
| bafın: | paslanmaz - krom nikel karışımı |
| pasta: | pasta |
| pasa: | paşa |
| feteqiyaane: | patlamak- çatlamak |
| paydıs: | paydos- ~.kerdene: paydos etmek |
| bare kerdoğ: | paylaştıran |
| dıseme: | pazartesi |
| pazven: | pazubant: ? |
| pelivan: | pehlivan |
| peksimete: | peksimet |
| pencere: | pencere |
| pençe: | pençe- ~.puro daane: pençesi ile vurmak- pençe atmak |
| kır: | penis- erkek cinsel organı |
| bulıke: | peniz (çocuklar için kullanılır.) |
| perda: | perde |
| periye: | peri |
| perisan: | perişan- ~.biyaane: perişan olmak |
| pîesin: | peşin |
| xu dıma kaskerdene: | peşinden sürüklemek |
| dıma: | peşinden- sonra- i.~: onun peşinden |
| dımera: | peşisıra- peşinden |
| pîesmale: | peştamal |
| nebi: | peygamber: pexamber |
| pendir: | peynir |
| pezeveng: | pezevenk |
| qevat: | pezevenk- kavat |
| cıl cor: | pılıpırtı- eşya |
| čıl čor | pılıpırtı, 2.eşya |
| pinc: | piç |
| pizame: | pijama |
| varıke: | piliç |
| pinti: | pinti- cimri |
| pir: | pir- Alevilerde dinsel- toplumsal önder |
| pote: | pişirilmiş |
| potene: | pişirmek |
| piyade: | piyade |
| polis: | polis |
| politiqa: | politika |
| potiny: | potin |
| pufayis: | puflamak- homurdanmak |
| pusula: | pusula |
| puşt: | puşt |
| pıskuly: | püskül |
| Q | Q |
| qarnaşi: ? | qarnaşi: ? |
| qeneste: ? | qeneste: ? |
| qeşeriyaane: ? | qeşeriyaane: ? |
| qıyme: ? | qıyme: ? |
| qotik-qarnaşi: ? | qotik-qarnaşi: ? |
| R | R |
| radyo: | radyo |
| ref: | raf- ~.e tereg: mutfak dolabı rafı |
| reğbet: | rağbet- ilgi- alaka |
| rehet: | rahat- ~.biyaane: rahat olmak- ~.en: rahatlık- ~.rehet: rahat rahat- kolayca- ~.kerdene: rahat etmek- ~.vıntene: rahat durmak- uslu durmak |
| rame: | rahmet- bereket- lütuf |
| rameti: | rahmetli- merhum |
| rapore: | rapor |
| reçel: | reçel |
| reçata: | reçete |
| red kerdene: | reddetmek |
| reqabet: | rekabet- yarış- ~.kerdene: rekabet etmek- yarışmak |
| reng: | renk- ~.a reng: renk renk- rengarenk- ~.dar- renk veren kumaş |
| resim: | resim- ~.vırastene: resim yapmak |
| izleme: | resmi nikah- kayıt |
| rezil: | rezil- ~.biyaane: rezil olmak- ~.îen: rezillik- rezalet- ~.kerdene: rezil etmek |
| rıza: | rıza onay |
| rizk: | rızık |
| reca: | rica- ~.kerdene: rica etmek |
| riyakar: | riyakar- iki yüzlü |
| robot: | robot |
| ro: | ruh- can- ~.re cı amaane: canlanmak- ~.daane:can vermek |
| urım: | rum- ~.ki: Rumca |
| wurıs: | rus- ~.ki: Rusça |
| rutbe: | rütbe- 2)soyun!- ~.kerdene: soymak- üstündekileri çıkarttırmak |
| pukeleke: | rüzgar fırtınası (va rameno- pukeleke çinena) |
| vay daane: | rüzgarda savurarak ayıklamak- savurmak- cüin~.: harman savurmak |
| S | S |
| tebat: | sabır- direnme- dayanma- ~.kerdene: sabretmek |
| sabun: | sabun- ~.kerdene: sabunlamak |
| pulık: | saç tutamı (vere aynıde vındena- pulık tadana) |
| sare rut: | saçı dökük- çıplak kafalı- başı açık |
| ağua zerde | safra- sarı su |
| desto rast: | sağ el |
| rast u cep: | sağ sol- çaprazlama |
| rastın: | sağcı |
| ger: | sağır |
| weseny: | sağlık |
| dıtene: | sağmak (male mao doseme) |
| wayır vejiyaane: | sahip çıkmak |
| wayır: | sahiplik- sahibi olma- ~.e: sahibe |
| onder: | sahipsiz- meret |
| sexte: | sahte- ~.kar: sahtekar |
| herdise: | sakal |
| vılence: | sakız |
| wedardaane: | saklamak- kaldırmak |
| guk: | saklambaç |
| qıştnaane: | saksağan ötemsi |
| şîeseme: | Salı |
| gızgıznaane: | sallamak |
| ra sanaane: | sallamak- silkmek |
| leqena yena: | sallanarak geliyor (argo) |
| gılejg: | salya- ~-ın: salyalı |
| mereke: | samanlık |
| raa pıra sımerine: | Samanyolu yıldız kümesi |
| tore: | sana |
| babok (çenamı nade bıragatu babokîe tuyo) | sana emanet- sana muhtaç- senin himayende |
| kuze: | sansar- porsuk |
| zerd: | sarı- ~.biyaane: sararmak- ~.ıkîe haky: yumurta sarısı |
| şir: | sarımsak- 2)bir tür yemek |
| puresnaane: | sarmalamak- sarmak (sare xuyo wes- pacık mepuresne pıro) |
| rotoğ: | satıcı |
| ceng: | savaş- cenk |
| čenġ | savaş, cenk |
| xatır: | saygınlık- hatır- müsamaa- ~.mendene: hatırı kalmak- gücenmek |
| mordene: | saymak |
| mordis: | saymak |
| damar: | saz |
| bila sebeb: | sebepsiz yerei hiç yoktan- boş yere |
| bostan: | sebze bahçesi- bostan |
| secde: | secde- ~.kerdene: secde etmek- secdeye varmak |
| heşte: | sekiz gün |
| tu: | sen |
| mawo tu pıştte: | senin arkandayız- seninle birlikteyiz |
| serbest: | serbest |
| mılçıke: | serçe- kuş |
| rafistoğ: | seren (m)- ~.e:seren (f) |
| rafiştaa: | serili- serili olan- rafiştene: sermek |
| rep: | sertleşmiş- 2)dikine duran- ~.biyaane: sertleşerek dikleşmek- ~.kerdene: dikleştirmek- sertleştirmek |
| veng kerdene: | ses çıkarmak |
| veng vetene: | ses çıkarmak- münakaşa sesi çıkarmak |
| veng: | ses- ~.daane: seslenmek- bağırmak- çağırmak-ses seda |
| veng bırnaane: | sesini kesmek |
| mülayim: | sessiz-sakin- mülayim- yumuşak huylu |
| waşti: | sevgili- nişanlı- yar (m)- ~.ye: (f) |
| yare: | sevgili- yar |
| sa biyaane: | sevinmek (dost beno sa- disman beno kor) |
| düst: | seviye olarak eşit- aynı boy veya büyüklükte (herkes düste xora) |
| germ: | sıcak- ~.germa: sıcağı sıcağına- ~-en sıcaklık |
| peraane: | sıçramak- uçmak- fırlamak (teyr perene) |
| geme: | sık ormanlık (eeme be zu dare kem nibena) |
| rıtıkın: | sık sık- neredeyse devamlı ishal olan kişi veya hayvan |
| çip: | sıkı (resen çipke) |
| cefa: | sıkıntı- eziyet- ~-wuntene: sıkıntı çekmek- eziyet çekmek |
| čefa | sıkıntı, 2. eziyet |
| kuri: | sıpa- eşek yavrusu |
| qor be qor: | sıra sıra |
| xu pîe sanaane: | sırt sırta vermek- omuz omuza vermek- birbirine destek olmak |
| pışt: | sırt- ~.kerdene: sırtlamak- taşımak |
| miane: | sırt- ~.ro daane: sırtına vurmak- girişmek- ortasına dalmak |
| derze: | sırtta taşınan yük |
| la: | sicim- iplik |
| cı naane: | sikmek- cinsel ilişki |
| çek: | silah |
| şila: | silah |
| reqayis/reqaane: | silah sesi- takırdamak- çınlamak |
| şilgi: | silgi |
| sınguşîa: | simsiyah- kapkara |
| vızıke: | sinek |
| şiniye: | sini |
| mız: | sis |
| lome: | sitem- serzeniş- yakınma- ~.kerdene: sitem etmek |
| şîa: | siyah |
| tıra kerdene: | sokmak- içinden geçirmek |
| desto çep: | sol el |
| çolax: | solak |
| çepın: | solcu |
| molık: | solucan |
| fıssayis: | soluk alıp verirken ses çıkarmak- fosurdamak |
| mırozın: | somurtkan- yüzü asık- üzgün |
| lew ro verdaane: | somurtmak- üzülmek- kızmak |
| xıtam: | son |
| wusary: | sonbahar |
| asma piyija verene: | sonbaharın ilk ayı |
| asma payija peyene: | sonbaharın son ayı |
| bado: | sonra |
| peyen: | sonuncu- en son |
| zope: | sopa |
| pers: | soru- ~.kerdene: sormak |
| mesül: | sorumlu- ~-en: sorumluluk |
| destra vejiyaane: | sorumluluğun artık kendisinde olmaması |
| teliye xu derjena mıra meveze: | sorunların için beni kullanma! |
| ejdad: | soy- ata- sülale- ced |
| čısn | soy, cins, tür |
| qeşmer: | soytarı- maskara- ciddiyetsiz |
| xu zut kerdene: | soyunmak- giyeceklerinden arınmak |
| vîale: | söğüt- salkım söğüt |
| ce kerdene: | sökmek |
| wuntene: | sökmek- çekmek (eve desto xo bıke eve sare xo buwunce) |
| tefenaane: | söndürmek |
| vatene: | söylemek- ~.daane: söyletmek- konuşturmak |
| ebe vatene: | söylendiğine göre (ebe vatene hire laze Pir Sultan zu ki çena xu bena) |
| vatenera gore: | söylendiğine göre- söylentilere göre |
| vata: | söylenmiş olan |
| vatoğ: | söyleyen- ~.e: (f) |
| qal nîebeno: | sözü edilmiyori sözü edilmeyecek kadar olumsuz |
| qal kerdene: | sözünü etmek- hakkında konuşmak |
| wayire qese xu biyaane: | sözünün eri olmak- lafını yememek |
| vaa: | su arkı- su kanalı |
| ağue wuntene | su çekmek |
| dıng: | su değirmeninin bir bölümü |
| ağue xore kerdene | su dökünmek- yıkanmak |
| ağue ardene | su getirmek |
| ağue kırıstene | su taşımak |
| ağue daane | su vermek- suya götürmek- sulamak |
| mordemo cırmın: | suçlu |
| ağun | sulak 2) sulanabilir yerde olan- 3) sulu |
| tîesan biyaane: | susamak |
| tîesanîen: | susamak |
| ağora çarnaane | suyla çalkalamak- durulamak |
| az: | sülale- ~-e azy: soy- nesil |
| cılm: | sümük- ~-ın:sümüklü |
| geği: | süpürge 2)süpürge yapmak için de kullanılan bit tür ot- ~.kerdene: süpürmek |
| mıqerrem: | sürekli- daima |
| gıl daane: | sürgün vermek- filizlenmek |
| jil: | sürgün- filiz- ~.daane: sürgün vermek- filizlenmek |
| ramıtene: | sürmek- ser.~: üzerine sürmek |
| ramıte: | sürülü- ekili olan- ~.ne: ekmek- sürmek |
| ustıne: | sütun |
| sere sıty: | sütün kaymağı |
| parzun kerdene: | süzmek |
| Ş | Ş |
| şafaq: şafak | şafak |
| astare sere sodiry: | şafak yıldızı |
| şafi: | şafi mezhebi ve ya bu mezhebe mensup olan |
| şah: | şah |
| şadetname: | şahadetname- belge |
| şexıs: | şahıs |
| şexsiyet: | şahsiyet |
| kılamvaz: | şair |
| yaraniye: | şaka- yarenlik |
| çapol: | şamar |
| şamdane: | şamdan- mumluk |
| kula: | şapka- külah: kulıke (e ke şiya tever kula a x usare xu sane) |
| pılık: | şapkanın siperi |
| serab: | şarap- ~.sımıtene:? |
| carcur: | şarjör |
| čarčur | şarjör |
| şarq: | şark- doğu |
| nornaane: | şarkı türkü mırıldanmak |
| xu sas kerdene: | şaşırmak |
| desta sodir: | şavak vakti- sabaha karşı |
| şeira: | şehriye |
| şekil: | şekil- biçim |
| şemsiya: | şemsiye |
| şen: | şen |
| şerev: | şerefi onur- ~.siz:şerefsiz- onursuz |
| şeriyat: | şeriat |
| sewq: | şevk- istek- 2)sevk- yollana- gönderme- ~.iyat: sevkiyat- ~.biyaane: sevk olma- sevkedilme- ~.kerdene: sevk etmek- göndermek |
| ewk: | şey |
| çi: | şey- nesne |
| şıx: | şeyh |
| şire: | şıra- üzüm suyu |
| gere kerdene: | şikayet etmek |
| şikayet: | şikayet- ~.kerdene: şikayet etmek |
| nıka: | şimdi |
| şirkete: | şirket |
| mosaa: | şişkin- şişirilmiş olan |
| şöfor: | şöfor- sürücü |
| lozıne: | şömine- ocak |
| şüpe: | şüphe- kuşku |
| T | T |
| taarruz: | taarruz- ~.kerdene: taarruz etmek |
| tabağe: | tabak |
| tebeqe: | tabaka- kat- katman |
| daban: | taban |
| dabançe: | tabanca |
| taburci: | taburcu- ~.biyaane: taburcu olmak- ~.kerdene: taburcu etmek |
| teqiqat: | tahkikat- araştırma |
| taşil kerdene: | tahsil etmek- ödetmek- 2) öğremin görmek- okumak |
| tasil: | tahsil- öğrenim- ~.li: tahsilli- öğrenim görmüş- ~.diyaane: öğrenim görmek |
| taşildar: | tahsildar |
| text: | taht |
| texte: | tahta- ~.gurisi: tahta kurusu |
| requ teq: | tak tuk- takırtı- gürültü-patırtı |
| teqete: | takat- güç |
| pa mendene: | takılı veya asılı kalmak- üzerinde kalmak |
| er acı kotene: | takılmak- şakalaşmak- 2)tutuşmak |
| era dıme kotene: | takip etmek- ardı sıra yürümek |
| teqip: | takip- ~.kerdne: takip etmek- ~.biyaane: izlenmek |
| taqla: | takla- ~.estene: takla atmak |
| pıra kerdene: | takmak- sürtmek |
| texsi: | taksi |
| taqsim: | taksim- ~.kerdene: bölüştürmek- taksim etmek |
| taqsit: | taksit |
| taqviya: | takviye- ~.kerdene: takviye etmek |
| talan: | talan- ~.kerdene: talan etmek |
| talebe: | talebe- öğrenci |
| talim: | talim- eğitim- ~.kerdene: talim etmek |
| talimat: | talimat |
| talib: | talip |
| tam: | tam- ~.am: tamam |
| tamir: | tamir- onarım- ~.kerdene: tamir etmek- onarmak |
| tendure: | tandır |
| nas kerdene: | tanımak |
| nas biyaane: | tanınmak |
| ebe haq boke: | tanrı adına olsun ki! |
| tapu: | tapu- ~.kerdene: tapulamak |
| tapukerde: | tapulu- tapulanmış olan |
| het: | taraf- yan |
| tesef: taraf- yan | taraf- yan |
| darçın: | tarçın |
| reçber: | tarım işçisi- rençber- ~.en: rençberlik |
| tarif: | tarif- ~.kerdene: tarif etmek |
| tariqat: | tarikat |
| hega: | tarla |
| tîever naane: | tartışmak |
| testıq: tastik- onay- ~.kerdene: onaylamak | tastik- onay- ~.kerdene: onaylamak |
| testıqname: | tastikname |
| tatil: | tatil- ~.kerdene: tatil yapmak |
| feko şiren: | tatlı dilli- hoş konuşan |
| riwes: | tatlı yüzlü- sevimli- güler yüzlü |
| şiren: | tatlı- şirin- ~.en: şirinlik |
| tawa: | tava |
| tawla: | tavla |
| awrîes | tavşan |
| boçık: | tavşan kuyruğu 2)kuyruk sokumu 3) tarlanın- başka bir yerle arasındakien uç- dar kesim |
| awres | tavşan- cigera awres: tavşan ciğeri 2- korkaklık ifadesi olarak kullanılır.( La law tode cigera awreş esta cıka?: tavşan ciğerli misin nesin?) |
| kerge: | tavuk |
| zırç: | tavuk pisliği- 2)çapak- ~.e çımy: göz çapağı |
| qut: | tavuk- kuş vb. nin yemi- ~.e kergu: tavuk yemi |
| tayin: | tayin- atama- 2)belirleme- saptama- ~.biyaane:tayin olmak- ~.vejiyaane. tayini çıkmak- atanmak- ~.kerdene: atamak- tayin etmek- 2)belirlemek- saptamak |
| teze: | taze 2)körpe- genç- ~kerdene: tazelemek- yenilemek |
| taji: | tazı- köpek |
| tebliğ kerdene: | tebliğ etmek |
| tecavüz: | tecavüz- ırza geçme- zora dayalı cinsel birleşme- ~.kerdene: tecavüz etmek- ırza geçmek |
| tedarik: | tedarik- temin- hazırlık- ~.kerdene: tedarik etmek- hazırlamak- ~.îe xu diyaane: hazırlığını görmek |
| tedavi: | tedavi- ~.biyaane: tedavi olmak- ~.kerdene: tedavi etmek |
| tedbir: | tedbri- ~.gurîtene: tedbir almak- önlem almak |
| teftiş: | teftiş- ~.kerdene: teftiş etmek |
| tehdit: | tehdit- ~.kerdene: tehdit etmek |
| texir: | tehir- gecikme- ~.biyaane: tehirli- gecikmeli- ~.kerdene: tehir etmek- ertelemek |
| talikîe: | tehlike- ~.esto aliya ma- talikîe este… |
| desto qol: | tek kolu olmayan- kolsuz |
| zureng: | tek renk- aynı renk |
| tek tuk: | tek tük- nadir- nadiren |
| tek: | tek- bir tane- 2)yegane- benzersiz- ~.îe: eşi benzeri- ~.e tek: teke tek- ~.er teker: teker teker |
| tekbir: | tekbir- ~.ardene: tekbir getirmek |
| tekere: | tekerlek- teker |
| tîekmil: | tekmil- 2)tekmil- ~.daane: tekmil vermek |
| telef: | telef- ~.biyaane: telef olmak (genellikle hayvanlar için kullanılır) ~.kerdene: telef etmek- harcamak |
| telefon: telefon- ~.kerdene: telefon etmek | telefon- ~.kerdene: telefon etmek |
| telgraf: | telgraf |
| telal: | tellal |
| temel: | tembel- 2) bina temeli |
| rıky: | temel yeri |
| pak: | temiz- pak- ~.kerdene: temizlemek |
| teneşir: | teneşir taşı |
| tenezzül: | tenezzül- ~.kerdene: tenezzül etmek |
| gony mezg etsbe: | tepesine kan çıkmak |
| araa: | ter |
| terazi: | terazi |
| terbiya: | terbiye- ~.kerdene: terbiye etmek- ~.sız: terbiyesiz |
| tercüman: | tercüman |
| tercüme: | tercüme- ~.kerdene: tercüme etmek |
| terfi: | terfi- ~.kerdene: terfi etmek |
| terk: | terk- ~.kerdene: terk etmek- ~.i sela: kayıplara karışmak- ortadan kaybolmak |
| terlıg: | terlik |
| verpay: | ters- önü arkaya gelecek şekilde |
| terji: | terzi- ~.xane: terzihane |
| teslim: | teslim olmak- ~.kerdene: teslim etmek |
| teşkil kerdene: | teşkil etmek- 2)kurmak- organize etmek |
| teşkilat: | teşkilat- örgüt |
| teyb: | teyp |
| tezbey: | tezbih |
| teskera: | tezkere- ~.gurîetene: tezkere almak |
| tılsım: | tılsım |
| tıngnaane: | tıngırtdatmak- müzik aleti çalmak |
| tıb: | tıp |
| tastaa: | tıraş edilmiş olan |
| terdene: | tıraş etmek |
| tastîene: | tıraş etmek- kabuğunu soymak |
| riye xu terdene: | tıraş olmak |
| turo vejiyaane: | tırmanmak- çıkmak |
| nîenıg: | tırnak- ~.îetu nîekeno: tırnağın etmez |
| şimel: | tırpan sallarken oluşan biçilmiş düzgün sıralardan her biri |
| ticaret: | ticaret |
| tîe vırane: | tîe vırane: kucak kucağa- ~.kutene: kucak kucağa yatmak |
| lüye: | tilki |
| recfi: | titreme- ürperti- ~.amaane: ürperti gelmesi- titreme gelmesi |
| recefiyaane: | titremek (serdra rıcıfiyo tekıto amo) |
| lerzanane: | titremek- üşümek (serd gureto je kutik lerzono) |
| recefnaane: | titretmek |
| teyatero: | tiyatro |
| cızayis: | tiz sesli feryat- ağlama- bağırma |
| toxım: | tohum- ~.pa estene: tohum atmak- tohumlamak |
| mırd: | tok- ~-ene: tokluk- ~.a xu: doyasıya- canının istediği kadar |
| toqa: | toka- saç tokası |
| şilpağe: | tokat |
| toqmaq: | tokmak |
| ton: | ton- bin kg. |
| tope: | top- ~.kaykerdene: top oynamak |
| are daane : | toplamak- bir araya getirmek 2)biriktirmek |
| top kerdene: | toplamak- toparlamak |
| top biyaane: | toplanmak |
| pîeser amaane: | toplanmak- 2)ittifak- bir araya gelmek |
| aredaa: | toplanmış olan- derlenmiş olan |
| čemat | toplantı |
| aredaoğ: | toplayan- derleyen |
| pirbab: | toplum önderi- dini lider- ata-dede |
| cematki: | toplumsal- bütün topluluk için |
| čeman | toplumsal, 2. bütün topluluk için |
| bone hardy: | toprak ev |
| hard: | toprak- ~.ro daane: yere çalmak |
| pasna: | topuk- ökçe |
| torbe: | torba |
| torpil: | torpil- ~.kerdene: torpil yapmak |
| torn: | torun |
| gîevj daane: | toz toprak içinde debelenmek |
| tömete: | töhmet etmek |
| töbe: | tövbe- ~.kerdene: tövbe etmek |
| tıraqtör: | traktör |
| tıraş: | traş |
| tuxle: | tuğla |
| mame kiye: | Tunceli |
| xozat: | tunceli’nin Hozat ilçesi |
| ture: | tura- 2)tuğra |
| zabıt: | tutanak- zabıt- ~.guretene: zabıt tutmak |
| gurete: | tutulmuş olan-tıkalı- ser~.: üstü örtülü |
| adır (era) cı fistene | tutuşturmak- yakmak |
| filinta: | tüfek |
| tufang: | tüfek |
| aliye | tükürük |
| dölbend: | tülbent |
| türbe: | türbe |
| tırk: | türk |
| tırki: | Türkçe |
| tırkman: | Türkmen |
| tütın: | tütün |
| tabağa: | tütün kutusu |
| U-Ü | U-Ü |
| qop: | ucu kesik- uçsuz |
| pizık: | ucu sivriltilmiş ağaç parçası |
| gıl: | uç- tepe- 2)dal- ~.kerdene: meyveyi dalından koparmak |
| tîare: | uçak- teyyare |
| şılabend: | uçkur |
| uçırme: | uçurtma |
| qıçalek: | ufacık |
| kırtık: | ufak parça |
| verşikiya: | ufak parçalara ayrılmış olan- kırıntı |
| bucır: | ufak tefek- bücür |
| uğır: | uğur |
| uli: | ulu |
| guman: | ummak- 2)şüphe- kuşku (gumanoke ez cıra doa nivon) |
| umum: | umum- genel- ~.i: umumi |
| mıxenet: | umursmaz- vurdumduymaz- 2)muhtaç |
| umıd: | umut- ümit- ~.kerdene: umut etmek |
| ard: | un- ~-ın: unlu |
| vira kerdene: | unutmak |
| usta: | usta |
| erbab: | usta- becerikli- ~.ben: ustalık beceriklilik |
| wusıl: | usul- 2)yavaşça- sessizce |
| qeyde: | usul- kaide- 2)anlayış |
| ar kerdene: | utanmak- utanma duygusu |
| nîesermaa: | utanmaz |
| hewar kerdene: | uyarmak |
| mınasıb: | uygun- münasip |
| hewn: | uyku- ~.a şiyaane: uyumak ~.diyaane: rüya görmek- ~.de mendene: uyuya kalmak- ~.o gıran: derin uyku |
| vınıke: | uyuklama- ağırlık çökmesi |
| kung: | uyuşmek |
| kud: | uyuşuk (biyo kudi nişkino bifeteliyo9 |
| yaban kotene: | uzak düşmek- yalnız kalmak |
| dür: | uzak- ~.mendene: uzak kalmak- ayrı düşmek- ~.kerdene: uzaklaştırmak- sürmek |
| düren: | uzaklık |
| derg biyaane: | uzamak |
| derg kerdene: | uzatmak |
| derg: | uzun 2.~-a derg: boylu boyunca |
| rewute: | uzunca sırık 2)ince direk |
| dergen sero: | uzunlamasına |
| ücret: | ücret |
| dewezane: | üç ayak sac |
| hire: | üç- ~.cemy: üç öğün |
| puf kerdene: | üflemek- üfürmek |
| çınekiyaane: | ürpermek- sıçramak |
| čıneqıyaane | ürpermek, sıçramak |
| pîeser naane: | üst üste koymak- yığmak |
| tîe ser: | üst üste- birbiri üzerine- ~.kerdene: uç uca eklemek- ~.naane:üst üste koymak- birbirinin üzerine bırakmak- ~.a kerdene:üst üste sokuşturmak- dizmek- ~.tîe bınera kerdene: alt üst etmek- ~.tîe bınera kutene: |
| gore: | üstü açık hayvan barınağı- etrafı çit vaya duvarla çevrili |
| ser amaane: | üstüne gelmek- 2) üzerine çıkmak |
| serra: | üstüne- üstünde- üstünden- üzerine- üzerinden- 2)fazladan- 3)üstelik |
| üti: | ütü- ~.kerdene: ütülemek |
| aza: | üye- ~-yen: üyelik |
| dîepiştaa: | üzeri örtülü- sarılmış sarmalanmış |
| serra çarnaane: mak | üzerinde gezdirmek- üzerinde dolaştırmak |
| pıra mendene: | üzerinde kalmak- takılı veya asılı kalmak |
| serra şiyaane: | üzerinden gitmek- taşmak (sıvı)- 2)üstünden geçip gitmek |
| waxt ser kotene: | üzerinden zaman geçmiş olması- vakti geçmek |
| nistaane: | üzerine binmek |
| era ser verdaane: | üzerine dökmek |
| puro kerdene: | üzerine dökmek- 2) içine sıkıştırmak |
| pıra nistene: | üzerine konmak- yapışmak- tutunmak |
| pıra sanaane: | üzerine serpmek |
| hengure: | üzüm |
| gılbe: | üzüm salkımı |
| V | V |
| wad: | vaat- söz vermek |
| vaşi: | vahşi |
| veqıf: | vakıf |
| vali: | vali- ~.qoxane: valilik konağı |
| vapure: | vapur |
| vardiya: | vardiye |
| varis: | varis |
| weşete: | vasiyet |
| welat: | vatan- yurt- ülke- memleket |
| way: | vay |
| wey: | vay- vat eb- keşke- 2)tabii- elbette- hayhay- 3)nasıl olur- niye ? |
| vajife: | vazife- görev |
| vekalet: | vekalet |
| vekil: | vekil- ~.en: vekillik |
| welhasıl: | velhasıl- sonuç olarak- kısacası |
| weli: | veli (isim) |
| vera çarnaane: | vera çarnaane: önünden çevirmek- 2)yerine döndürmek |
| vera çımu: | vera çımu: göz önünde olan- aşikar- gözle görülebilen |
| bac: | vergi |
| vergi: | vergi |
| vesiqa: | vesika- belge- ü.li: vesikalı- ~.vetene: ? |
| vezir: | vezir- 2)mecazi iyi giyimli- üstü başı temiz |
| vız vız: | vızıltı- vızıldama |
| pure daane: | vurmak- dövmek- 2)arı- yılan vs. sokması |
| W | W |
| wuşira dest: baston- 2)kullanmak üzere elde tutulan çubuk | wuşira dest: baston- 2)kullanmak üzere elde tutulan çubuk |
| wuşşy: bıkkınlık ifadesi- 2)hayret ifadesi | wuşşy: bıkkınlık ifadesi- 2)hayret ifadesi |
| wuy bw mıre bo-wuy mıre bîero: vay başıma gelenler | wuy bw mıre bo-wuy mıre bîero: vay başıma gelenler |
| X | X |
| xezık: | xezık: |
| xıl biyaane:? | xıl biyaane:? |
| xo dıma nâde- gaytkere-şerkere:? | xo dıma nâde- gaytkere-şerkere:? |
| Y | Y |
| ya: | ya- veya- ~.ya: evet evet |
| yaban: | yaban- kır- yerleşim alanının dışı |
| ron: | yağ |
| yağme: | yağma- talan- ~wo: öyle şey olmaz- yağma yok! |
| vortis: | yağmak- şiliye vorena: yağmur yağıyor |
| şiliye: | yağmur |
| yawudi: | Yahudi |
| yaki: | yahut- veya |
| el aman: | yaka silkmek- bıkmak- bıkkınlık ifadesi |
| nejdi: | yakın |
| ax wax kerdene: | yakınmak- hayıflanmak- üzülmek- ah vah etmek |
| civan: | yakışıklı- boylu poslu erkek |
| tanaane: | yakmak |
| yaqut: | yakut |
| listene: | yalamak |
| jür: | yalan- ~-eker: yalancı- ~.kerdene: yalan söylemek- ~.ra: yalandan |
| xu listene: | yalanmak- kendi kendini yalamak |
| vırarde: | yamaç |
| şüye: | yamaç- 2) gölge |
| yaman: | yaman- gözü açık- çeviki dayanılması güç- becerikli |
| tîe lewede: | yan yana |
| tîeververre: | yan yana- birlikte |
| asky: | yanaklar |
| lewede: | yanında- yan- nezd |
| yani: | yani |
| cebkesan: | yankesici- cepci |
| yanıs: | yanlış- ~.en: yanlışlık |
| vîe saane: | yanmak- |
| adır de vesaane | yanmak- tutuşmak |
| bulbo: | yanmış bez |
| şikiyane: | yapabilmek- 2)kırılmak |
| nişkino: | yapamıyor- beceremiyor |
| vırastoğ: | yapan- inşa eden |
| yeno vıratene: | yapılabilir- inşa edilebilir |
| pıranüsnoğ: | yapışkan |
| kerdene: | yapmak (yardımcı fiil) |
| pelge: | yaprak (pelge ke kote axue ser- axue bena) |
| velg: | yaprak- üstünde yaprak olan kesilmiş ağaç dalı- 2)kışlık hayvan yemi |
| velgın: | yapraklı |
| yarabi: | yarabbi- allahım |
| fızıl: | yaramaz- haylaz |
| fayde xu biyaane: | yararı olmak |
| fayde kerdene: | yararı olmak- |
| yardım: | yardım- ~.kerdene: tardım etmek- ~.guretene: yardım almak-~.wastene: yardım istemek |
| nîem: | yarılamyarım yarım- yarı yarıya |
| lete: | yarım- parça- ~.biyaane: parçalanmak- bölünmek- ~kerdene: |
| böre: | yarın değil öbür gün |
| yasağ: | yasak- ~.biyaane: yasaklanmış- yasak olan |
| başina: | yastık |
| tern u wusk: | yaş ve kuru- ~.ma: gencimiz ve yaşlımız |
| kokım: | yaşlı |
| gal: | yaşlı erkek- ~-e gaxan: noel baba |
| dapire: | yaşlı kadın (masallarda) |
| pire: | yaşlı kadın (masallarda) |
| čılere ġınaane | yatağa düşmek (yorgunluktan, hastalıktan) |
| ča ra kherdene | yatak açmak, yatak sermek |
| rakote: | yatan- uyuyan |
| yaver: | yaver- emir eri |
| leyr: | yavru hayvan- ~.kerdene: yavrulamak |
| yaxe: | yaxe: yaka |
| yay: | yay |
| peya: | yaya |
| ware: | yayla- ~.şiyane: yaylaya gitmek |
| anman: | yaz mevsimi- yazın |
| nuşte: | yazı |
| yazi: | yazı- 2)yaban- kır- ~.xane: yazıhane- büro |
| yazux: | yazık |
| guneke: | yazık- hay Allah! |
| fekra naane: | yedirmeye çalışmak- ağzına yapıştırmak |
| yekun: | yekün- toplam |
| xonça: | yemek yemeye yarayan alçak sehpa- sini |
| werdene: | yemek- ama.~: birisi veya birşey tarafından yenmek |
| yemen: | yemen- 2)çok uzak |
| yemıs: | yemiş |
| worino: | yenebilir |
| tar: | yeneğide yapılan bir tür ot- 2)bir tür çalgı |
| newe: | yeni |
| ca: | yer 2)yatak- ~.de rıtene: yerini süpürmek- ~.ca: yer yer |
| ča ġuretene | yer almak, 2. yer kaplamak |
| ča nédiyo | yer bulamamış |
| ca kerdene: | yer edinmek- iyice anlamak- yer etmek |
| ca dest kotene: | yer edinmek- yer bulmak |
| ča dest kotene | yer edinmek, 2. yer bulmak |
| ča rotene | yer satmak |
| ča daane | yer vermek, 2) yer satmak, 3) kapatmak |
| ca be ca: | yer yer- yerden yere |
| hurend: | yer- mekan- ~.ardene: terine getirmek- ~.guretene: yerini almak |
| ca: | yer- yatak- mekan- toprak parçası 2) ~.amaaze: yerine gelmek |
| weçinitene: | yerden toplamak- ayıklamak |
| ca ra ca: | yerden yere- bölgeden bölgeye |
| ča derutene | yeri süpürmek |
| ca de diyaane: | yerinde bulmak- 2) uygun bulmak- yaraşır |
| caa xode vınetene: | yerinde durmak- 2) Haddini bilmek |
| cade: | yerinde- 2)anında- 3)yol- 4)~. arabi: anayol- araba yolu |
| cara vetene: | yerinden çıkarmak |
| čara vetene | yerinden çıkarmak |
| čara vejiane | yerinden çıkmak |
| cara vejiane: | yerinden çıkmak- yerinden ayrılmak |
| ca ra: | yerinden- bölgeden- 2)~.o: oralı |
| čaera | yerinden, bölgeden, 2) ~.o: (m) o bir yerden |
| hurendy amaane: | yerine gelmek |
| čae xu amaane | yerine gelmek |
| ca kotene: | yerine girmek- hurend kotene |
| ča kotene | yerine girmek, hurend kotene: yerine geçmek |
| caa x udi: | yerini buldu |
| čae xu di | yerini buldu |
| ca vırnaane: | yerini değiştirmek- yer değiştirmek |
| dowr kerdene: | yerini değiştirmek- yer değiştirtmek |
| ča vırnaane | yerini değiştirmek, yer değiştirmek |
| cay: | yerler |
| čay | yerler |
| ca derutene: | yerleri süpürmek |
| ca biyaane: | yerleşmek |
| ča biyaane | yerleşmek, yerleşebilmek |
| ča kherdene | yerleştirmek |
| gewe: | yeşil |
| kesk: | yeşil |
| nîere piyaj: | yeşil soğanın yukrıya doğru uzayan ucu püsküllü- sertçe ve daha kalınca olan kısmı |
| en: | yeter |
| bes-o: | yeter- kafî 2) bese kerdene: yapabilmek |
| bîema u bîep : | yetim- annesiz ve babasız |
| vıleçewt: | yetim- boynu bükük- kimsesiz |
| yetim: | yetim- kimsesiz |
| čı restene | yetişmek |
| cı restene: | yetişmek- kavuşmak- yakalamak |
| hawtaa: | yetmiş- 70 |
| yömiya: | yevmiye- gündelik ücret |
| şüfaa: | yıkanmış olan |
| rıznaa: | yıkık- yıkılmış olan- ~.ne: yıkmak |
| şahmeran: | yılanların şahı |
| astare: | yıldız |
| palan: | yıldız adı |
| unca: | yine |
| uncak: | yine de |
| defena: | yine- tekrar |
| most: | yoğurt |
| amîen: | yoğurt elde edilirken kullanılan maya |
| çıno: | yok |
| yoxleme: | yoklama |
| çinebiyaane: | yokluk- mevcut olmamak- yoksulluk |
| despur: | yoksun kalmak (bıra sıknena despur maneme) |
| tır: | yokuş |
| verajy: | yokuş |
| raa akerdene: | yol açmak |
| raa: | yol- çözüm- çare- ~.daane: yol vermek- ~.haq: hak yolu- tanrı yolu |
| cade ketene: | yola düşmek- yola koyulmak |
| ra amaane: | yola gelmek- disipline olmak |
| raara mendene: | yolda kalmak |
| çate raa: | yolun kesiştiği yer |
| raa xu diyaane: | yolunu bulmak- çaresini bulmak |
| usıl: | yöntem- usûl- 2)sessizce |
| zerfet: | yufka ekmeğinin üstüne yoğurt- kızartılmış yağ ve bal dökülerek yapılan bir yemek |
| čor ser | yukarı doğru |
| cor: | yukarı- ~.de: yukarıdan- ~.en: yukarıdaki |
| hak: | yumurta- ~.a biyaane: yumurtadan kesilmek |
| yunan: | yunan- ~ki: yunanca |
| guler: | yuvarlak |
| gude kerdene: | yuvarlaklaştırmak- topak yapmak |
| cer kerdene: | yuvarlamak |
| gındır kerdene: | yuvarlamak |
| vengo beerz: | yüksek ses- sesli |
| şıqaane: | yüksek ve tiz bir sesle konuşmak- şaklamak |
| rîes: | yün iplik- eğirilmiş olan yün |
| pırç: | yün- tüy- ~-ın: tüylü- kıllı |
| fasun: | yünlü kumaş |
| ağua rıy | yüz suyu- ~rışıyaane: utanmaz- münasebetsiz |
| ri: | yüz- surat- ~.ra cı daane: yüz vermek- şımartmak- ~.gurîetene: şımarmak- yüz bulmak |
| azney | yüzmek- azney kerdene: yüzmek |
| ayağ yoliye: | yüznumara- tuvalet |
| rişa: | yüzü kara- riyakar (jüyo de rişaawo) |
| feksar: | yüzü koyun 2)ağız üstü |
| niştane: | yüzük- 2)beçıka~.y:yüzük parmağı |
| ride vatene: | yüzüne söylemek |
| ri re daane: | yüzüne vurmak |
| mıroze xu tırs kerdene: | yüzünü ekşitmek- surat yapmak |
| Z | Z |
| zaptiya: | zabıta memuru |
| zamat: | zahmet- ~.kutene: zahmete girmek- ~.kerdene: zahmet etmek- ~.diyaane: zahmet çekmek- eziyet çekmek- sıkıntı görmek |
| zalım: | zalim- ~.en: zalimlik |
| zem: | zam- ~.kerdene: zam yapmak- ~.amaane: pahalılaşmak |
| em: | zaman veya yaş takısı |
| ra raa: | zaman zaman- ara sıra |
| zeman: | zaman- ~.e: bir zamanlar- ~.viarnaane: zaman geçirmek |
| waxt: | zaman- vakit- süre- ~.bewaxt: vakitli vakitsiz |
| waxt wîerdene: | zamanı geçmek- 2) zaman geçiyordu |
| waxt de: | zamanında- vaktinde |
| zamq: | zamk- ~.kerdene: zamklamak |
| zanaate: | zanat- 2)alışkanlık |
| zapt: | zapt- işgal- ~kerdene: zapetmek |
| çareku: | zara ile Divriği arasında yaşayan bir aşiret |
| zerar: | zarar- ~.cı dane: zarar vermek- ~.kerdene: zarar etmek- ~.vinitene: zarar görmek |
| zature: | zatürre |
| zayıf: | zayıf |
| zayiyat: | zayiyat- zarar |
| zaza: | zaza- kırmanc- ~.ki: zazaca- kırmancıki |
| zebani: | zebani |
| Zebur: | Zebur- Hz. Davud’un kutsal kitabı |
| zeyir: | zehir |
| zekîa: | zeka |
| zelzele: | zelzele- deprem |
| zenci: | zenci |
| zıqqım: | zıkkım |
| zırayis/zıraane: | zırlamak- anırmak |
| zihniyet: | zihniyet |
| zıme: | zimmet- 2)kuzeye bakan yamaç |
| zıncıle: | zincir |
| zindan: | zindan |
| ziyafet: | ziyafet- ~.daane: ziyafet vermek |
| helexiane: | ziyan olmak (yemis keş newerdo- pa helexay) |
| jan: | ziyan- ~-kar: ziyankar |
| jarge: | ziyaret |
| buk: | ziyaret ismi |
| zorkar: | zor kullanan |
| zor: | zor- ~.u ver: zorlama sonucu- zorla- ~.biyaane: zor olmak- ~.daane: zorlamak- ~.xu dane: kendini zorlamak- ~.kerdene: zorlamak- çok çaba sarfetmek |
| zu sewe: | zu sewe: bir gece |
| zurna: | zurna |
| Zülfikar: | Zülfikar- Hz. Ali’nin kılıcı |
| zurriyet: | zürriyet- döl |